तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

२०६ श्रीतन्त्रालोकः । अस्वतन्त्रस्य जडस्य बुद्ध्यादेर्मितस्य प्रमातुः, स्वम् असाधारणं, तत् संकुचितं यत् रूपं तस्य निमज्जनं - गुणीभावः, तदवलम्ब्य परेण स्वतन्त्रेण बोधेन या तद्रूपता - तादात्म्यं, स आवेशः इति संबन्धः । यदुक्तं 'मुख्यत्वं कर्तृतायास्तु बोधस्य च चिदात्मनः । शून्यादौ तद्गुणे ज्ञानं तत्समावेशलक्षणम् ॥' इति । कुतः पुनरयमागतः ? इत्याह शम्भोः इति । न पुनः शक्तेरणोर्वा । आद्यात् इति - तत एव हि शक्तेरणोश्च प्रभवः इति भावः । अत एव शक्तिरत्र इच्छा, न तु ज्ञानं क्रिया वा - तयोः समावेशान्तर- गतत्वेन अभिधास्यमानत्वात् ॥१७३॥ इह पदार्थावगमपुरःसरीकारेण वाक्यार्थावगमः इति पदार्थयोजनानन्तरं वाक्यार्थमपि योजयितुमाह तेनायमत्र वाक्यार्थो विज्ञेयं प्रोन्मिषत्स्वयम् ॥१७४॥ विनापि निश्चयेन द्राक् मातृदर्पणबिम्बितम् ॥ पं० ६ क० पु० तद्गुणज्ञानमिति समस्तः पाठः । पं० ११ क० पु० गतत्वेन व्याख्यास्यमानत्वात् इति पाठः ।