भारतकोश
अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

Abhijnanashakuntalam of Kalidasa Hindi

महाकवि कालिदास द्वारा

स्रोत: Abhijnanashakuntalam with Sandarbhadipika Tika & Hindi Translation (उद्गम)

DevanagariHindipublished262 पृष्ठ

पृष्ठ 172, कुल 262 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 172
158चन्द्रशेखरचक्रवर्तिकृतसन्दर्भदीपिकया समलङ्कृतम्

प्रियंवदा—तदो तदो। (ततस्ततः।)

अनुसूया—तदो सो ण मे वअणं अण्णधा भविदुं अरिहदि। किं तु अहिण्णाणाभरणदंसणादो से सावो णिअत्तिस्सदि त्ति मन्तअन्तो ज्जेव अन्तरिदो। (ततः सः न मे वचनमन्यथा भवितुमर्हति। किं तु अभिज्ञानाभरणदर्शनादस्याः शापः निवर्तिष्यते इति मन्त्रयन् एवान्तरितः।)

प्रियंवदा—सक्कं दाणिं अस्ससिदुं। अत्थि तेण राएसिणा संपत्थिदेण अत्तणो णामाङ्किदं अङ्गुलीअअं सुमरावणीअं ति सउन्तलाहत्थे सअं जेव पिणद्धाविदं। एसो ज्जेव तस्सिं साहीणो उवाओ भविस्सदि। (शक्यमिदानीमाश्वासितुम्। अस्ति तेन राजर्षिणा सम्प्रस्थितेनात्मनः नामाङ्कितमङ्गुलीयकं स्मरणीयमिति शकुन्तलाहस्ते स्वयमेव पिनद्धम्। तदेषः एव तस्मिन्स्वाधीनः उपायः भविष्यति।)

अनुसूया—एहि। देवकज्जं दाव से णिव्वत्तम्ह। (एहि, देवकार्यं तावदस्याः निवर्तयाव।)
(इति परिक्रामतः)

प्रियंवदा—(विलोक्य) अनूसूये, पेक्ख दाव वामहत्थविणिहिदवअणा आलिहिदा विअ पिअसही तग्गदाए चिन्ताए अत्ताणअं पि ण विहावेदि। किं उण अदिधिविसेसं। (अनसूये, प्रेक्षस्व तावत् वामहस्तविनिहितवदना आलिखिता इव प्रियसखी तद्गतया चिन्तया आत्मानमपि न विभावयति। किं पुनः अतिथिविशेषम्।)

अनुसूया—पिअंवदे, दोण्णं जेव णो हिअए एसो वुत्तन्तो चिट्ठदु। रक्खणीआ खु पइदिपेलवा पिअसही। (प्रियंवदे, द्वयोः एव नौ हृदये एषः वृत्तान्तः तिष्ठतु। रक्षणीया खलु प्रकृतिपेलवा प्रियसखी।)

प्रियंवदा—को दाव उण्होदएण णोमालिअं सिञ्चदि।(को तावदुष्णोदकेन नवमालिकां सिञ्चति)

(इत्युभे निष्क्रान्ते)
(प्रवेशकः)


ततस्तत इति कथक प्रोत्साहनार्थः। ततः स “न मे वचनमन्यथा भवितुमर्हति। किन्त्वाभरणाभिज्ञानदर्शनाद् अस्याः शापो निवर्तिष्यत” इति मन्त्रयन्नेवान्तर्हितः।

शक्यमिदानीमाश्वसितुं अस्ति, तेन राजर्षिणा संप्रस्थितेनात्मनो नामाङ्कितम् अङ्गुरीयकं स्मरणीय[मि]ति शकुन्तलाया हस्ते स्वयमेव पिनद्धम्। तदेष एव तस्मिन् स्वाधीन उपायो भविष्यति। एहि, अस्या देवकार्यं तावन्निवर्तयावः। अनसूये, प्रेक्षस्व तावत् वामहस्तविनिहितवदनालिखितेव प्रियसखी तद्गतया चिन्तया आत्मानमपि न विभावयति, किं पुनरतिथिविशेषम्। प्रियम्वदे⁴⁹, द्वयोरेवावयोहृदय एष शापवृत्तान्तस्तिष्ठतु, रक्षणीया खलु प्रकृतिपेलवा प्रियसखी⁵⁰। कस्तावदुष्णोदकेन नवमालिकां सिञ्चति। अत्र प्रवेशक इति शङ्करः।।


  1. मातृका 4117 प्रियम्वदेति पठ्यते।
  2. मातृका 4117 इत्यत्र नास्ति।