अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

अभिज्ञानशकुन्तलम् षष्ठोऽङ्कः 205

मिश्रकेशी—जइ अण्णहत्थगदं भवे तदा सच्चं सोअणीअं भवे। सहि, दूरे वट्टसि। एआइणी जेव कण्णसुहाइं अणुभवामि। (यद्यन्यहस्तगतं भवेत् तदा सत्यं शोचनीयं भवेत्। सखि, दूरे वर्तसे। एकाकिन्येव कर्णसुखान्यनुभवामि।)

विदूषकः—भो, इअं णाममुद्दा केण उण उवुग्घादेण भवदा तत्थभोदीए हत्थसंसग्गं पाविदा। (भोः इयं नाममुद्रा केन पुनः उपोद्घातेन भवता तत्रभवत्याः हस्तसंसर्गं प्रापिता।)

मिश्रकेशी—मम विअ कोदूहलेण आलाविदो एसो। (ममैव कौतूहलेनालापितः एषः।)

राजा—वयस्य, श्रूयताम्। यदा तपोवनात्स्वनगराय प्रस्थितं मां प्रिया सबाष्पमिदमाह कियच्चिरेणार्यपुत्रः पुनरस्माकं स्मरिष्यतीति।

विदूषकः—तदो तदो। (ततस्ततः।)

राजा—अथेमां नाममुद्रामङ्गुल्यां निवेशयता मया प्रत्यभिहिता।

विदूषकः—किं ति। (किमिति।)

राजा—

एकैकमत्र दिवसे दिवसे मदीयं
नामाक्षरं गणय यासि न यावदन्तम्।
तावत्प्रिये मदवरोधनिदेशवर्ती
नेता जनस्तव समीपमुपैष्यतीति॥६–१३॥

तच्च मोहाद् दारुणमनुष्ठितम्।

मिश्रकेशी—रमणीओ क्खु अवही विहिणा विसंवादिदो। (रमणीयः खल्ववधिः विधिना विसंवादितः।)

विदूषकः—अध कथं रोहिदमच्छस्स मुहं बडिसं विअ एदं पविट्ठं आसि। (अथ कथं रोहितमत्स्यस्य मुखं बडिशमिवैतत् प्रविष्टमासीत्।)

राजा—शचीतीर्थे सलिलं वन्दमानायास्तव सख्याः परिभ्रष्टम्।

विदूषकः—जुज्जदि। (युज्यते।)

---

......भवेत्। सखि, दूरे वर्तसे। एकाकिन्येव कर्णसुखान्यनुभवामि।
भो! इयं नाममुद्राङ्गुरीयकं केन पुनरुपोद्घातेनोपक्रमेण भवता तत्रभवत्या हस्तसंसर्गं प्रापिता। ममापि कौतूहलेनैव श्रवणोत्कण्ठयैव वादित एषः। पाठान्तरे व्यापारितः। कियच्चिरेण कियता कालेन। ततस्ततः। किमिति।
एकैकं (6–13)।। यासि यास्यसि। अन्तं नामाक्षरन्तरम्। मदवरोधेति (....) अन्तःपुरसेवकः नेता रसिकः।। रमणीयः खल्ववधिर्विधिना विसंवादितः। अथ कथं रोहितमत्स्यस्य बडिशमिव मुखं प्रविष्टमासीत्। युज्यते। एवमतः खलु तपस्विन्याः शकुन्तलायाः अधर्म-भीरोरमुष्य राजर्षेः परिणये