अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

206 चन्द्रशेखरचक्रवर्तिकृतसन्दर्भदीपिकया समलङ्कृतम्

मिश्रकेशी—अदो क्खु तवस्सिणीए सउन्तलाए अधम्मभीरुणो राएसिणो परिणए सन्देहो। अथवा ण ईदिसो अणुराओ अहिण्णाणं अवेक्खदि। ता कधं विअ एदं। (अतः खलु तपस्विन्याः शकुन्तलायाः अधर्मभीरोः राजर्षेः परिणये सन्देहः। अथवा न ईदृशः अनुरागः अभिज्ञानमपेक्षते। तद् कथमिवैतद्।)

राजा—भवतु, उपालप्स्ये तावदिदमङ्गुरीयकम्।

विदूषकः—(सस्मितम्) अहं पि एदं दण्डअट्ठं उवालहिस्सं। कधं उज्जुअस्स मे कुडिलं तुमं सि त्ति। (अहमपि एतद्दण्डकाष्ठमुपालप्स्ये। कथम् ऋजोः मे कुटिलम् त्वमसीति।)

राजा—(अनाकर्णितनाटितकेन)

कथं नु तं कोमलबन्धुराङ्गुलिं
करं विहायासि निमग्नमम्भसि।
अथवा—
अचेतनं नाम गुणं न वीक्षते
मयैव कस्मादवधीरिता प्रिया॥6-14॥

मिश्रकेशी—सअं जेव पडिवण्णो जं म्हि वत्तुकामा। (स्वयमेव प्रतिपन्नः यदस्मि वक्तुकामा।)

विदूषकः—भो, सव्वधा अहं खु बुभुक्खाए मारिदव्वो। (भोः सर्वथा अहं खलु बुभुक्षया मारयितव्यः।)

राजा—(अनादृत्य) प्रिये, अकारणपरित्यागानुशयदग्धहृदयस्तावद् अनुकंप्यतामयं जनः पुनर्दर्शनेन।

प्रविश्य चित्रफलकहस्ता चेटी—भट्टा, इअं चित्तगदा भट्टिणी। (भर्तः, इयं चित्रगता भर्त्री।)

(इति चित्रफलकं दर्शयति)

राजा—(विलोक्य) अहो रूपमालेख्यस्य। तथा हि—

दीर्घापाङ्गविसारिनेत्रयुगलं लीलाञ्चितभ्रूलतं
दन्तान्तःपरिकीर्णहासकिरणज्योत्स्नाभिषिक्ताधरम्।

---

संदेहः। अथवा नेदृशोऽनुरागोऽभिज्ञानम् अपेक्षते। तत्कथमप्येतत्।। अहमपीदं दण्डकाष्ठमुपालप्स्ये। कथं किं ऋजुकस्य मे कुटिलमसि त्वम्।

बन्धू० ।। (6-14) ।। बन्धुरं रम्यम्। निमग्नमम्भसि आसीरित्यर्थः। नाम संभावनायाम्। मयैव चेतनेनैवेत्यर्थः। स्वयमेव प्रतिपन्नः यदहं वक्तुकामास्मि। रसान्तरकरणाय हेतोः-सर्वथाहं बुभुक्षया मारयितव्यः। अयम् अस्मद्रूपः। चित्रफलकं चित्रलेखपटी। भट्टारक इयं चित्रगता भट्टिनी शकुन्तला। भट्टिनी द्विजभार्यायां नाट्योक्तौ राज्योषितीति विश्वः।