अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

226
चन्द्रशेखरचक्रवर्तिकृतसन्दर्भदीपिकया समलङ्कृतम्

तापसी-(विलोक्य हसन्ती) मुच्च णं। (मुञ्चैनम्।)
राजा-स्पृहयामि खलु दुर्ललितायास्मै। (निःश्वस्य)

आलक्ष्यदन्तमुकुलाननिमित्तहासै-
रव्यक्तवर्णरमणीयवचःप्रवृत्तीन् ।
अङ्काश्रयप्रणयिनस्तनयानवहन्तो
धन्यास्तदङ्गरजसा परुषीभवन्ति ॥ 7-17 ॥

तापसी-(साङ्गुलितर्जनम्) भो, णं मं गणेसि। (पार्श्वमवलोकयन्ती) को एत्थ इसिकुमारआणं मज्झे। (राजानं दृष्ट्वा) भद्दमुह, एहि। मोआवेहि दाव इमिणा दुम्मोअहत्थग्गहेण डिम्भएण बाधीअमाणं बालमइन्दं।
(भोः न मां गणयसि। कोऽत्र ऋषिकुमाराणां मध्ये। भद्रमुख, एहि मोचय तावदनेन दुर्मोचहस्तग्रहेण डिम्भकेन बाध्यमानं बालमृगेन्द्रम्।)
राजा-तथा। (इत्युपगम्य सस्मितम्) अयि भो महर्षिपुत्रक।

एवमाश्रमविरुद्धवृत्तिना संयमी किमिति जन्मदस्त्वया।
सत्त्वसंश्रयसुखोऽपि दूष्यते कृष्णसर्पशिशुनेव चन्दनः ॥ 7-18 ॥

तापसी-भद्दमुह, ण क्खु एसो इसिकुमारओ। (भद्रमुख, न खल्वेषः ऋषिकुमारकः।)
राजा-आकारसदृशं चेष्टितमेवास्य कथयति। स्थानप्रत्ययात्तु वयमतर्किणः।
(यथाभ्यर्थितमनुतिष्ठन्बालकस्य स्पर्शमनुभूयात्मगतम्)

अनेन कस्यापि कुलाङ्कुरेण
स्पृष्टेषु गात्रेषु सुखं ममैवम्।
कां निर्वृतिं चेतसि तस्य कुर्याद्
यस्यायमङ्गात्कृतिनः प्रसूतः ॥ 7-19 ॥

---

दुर्लङ्घं ललितमीप्सितं यस्य। आलक्ष्य० ॥ (7-17) अङ्के क्रोडे य आश्रयोऽवस्थानं तत्र प्रणयिणः प्रार्थकाः स्पृहा नाम नाट्यालंकारोऽयमिति शङ्करः। भो न मां गणयसि। कोऽत्र ऋषिकुमाराणां मध्ये तिष्ठतीति शेषः। भद्रमुख, एहि तावत्। मोचय एतेन दुर्मोचहस्तग्रहेण बाध्यमानं बालमृगेन्द्रम्।

एवं० ॥ (7-18) वृत्तिर्व्यवहारः संयमी व्रती जन्मदः पिता, पुण्याश्रमे⁹³ सुखं यस्य, पुण्याश्रमं सुखं यस्मादिति वा। कण्वस्य ते मलिनीक्रियते। भद्रमुख, न खल्वेष ऋषिकुमारकः।

अनेन० ॥ (7-19) ॥ कृतिनो भाग्यवतः॥

आश्चर्यमाश्चर्यम्। अस्य बालस्यासन्न(?)पि भद्रमुखे सम्वादिनी आकृति(तिः), विस्मितासि।

---

93. पुण्याश्रमेण इति 4118 इत्यत्र पठ्यते।