भारतकोश
अद्भुत रामायण (पं. ज्वालाप्रसाद मिश्र हिन्दी टीका सहित)

अद्भुत रामायण (पं. ज्वालाप्रसाद मिश्र हिन्दी टीका सहित)

Adbhut Ramayana Hindi

महर्षि वाल्मीकि (टीकाकार: पं. ज्वालाप्रसाद मिश्र) द्वारा

स्रोत: Maharshi Valmiki Krit Srimad Adbhut Ramayanam with Hindi Tika by Pt. Jwala Prasad Mishra (उद्गम)

DevanagariHindipublished173 पृष्ठ

पृष्ठ 63, कुल 173 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 63

(५६) अद्भुतरामायण नवम-

भगवन् ! आप हमपर आक्षेप न करिये क्षत्रियोंको ब्राह्मणोंके साथ अपना बल प्रकाश करना उचित नहीं है ॥ ८ ॥

इक्ष्वाकूणां विशेषेण बाहुवीर्येण कत्थनम् । तमेवं वादिनं तत्र रामो वचनमब्रवीत् ॥ ९ ॥ अलं वागुपदेशेन धनुरारयच्छ राघव ॥ ततो जग्राह रोषेण क्षत्रियर्षभसूदनम् ॥ १० ॥

और विशेषकर इक्ष्वाकुवंशी ब्राह्मणोंके सन्मुख अपने बाहुवीर्यका कथन नहीं करते हैं ॥ ९ ॥ यह सुनकर परशुराम बोले हे राम ! वाणीका उपदेश मत करो, धनुष चढाओ; तब क्रोध कर रामचन्द्रने धनुष ग्रहण किया ॥ १० ॥

रामो दाशरथिर्दिव्यं हस्ताद्रामस्य कार्मुकम् ॥ धनुरारोपयामास सलिलमिव राघवः ॥ ११ ॥ ज्याशब्दमकरोत्तत्र स्मयमानः स वीर्यवान् ॥ तस्य शब्देन भूतानि वित्रेशुरशनेरिव ॥ १२ ॥

जब वह धनुष रामचन्द्रके हाथमें आया तब लीलासेही रामचन्द्रने उसे चढा लिया ॥ ११ ॥ और हँसते हुए ज्याशब्द किया; उसके शब्दसे सब प्राणी वज्रके शब्दके समान घबरा गये ॥ १२ ॥

अथाब्रवीद्वचो रामं रामोदाशरथिस्तदा । इदमारोपितं ब्रह्मन्किमन्यत्करवाणि ते ॥ १३ ॥ तस्य रामो ददौ दिव्यं जामदग्न्यो महाबलः । शरमाकर्णदेशांतमयमाकृष्य तामिति ॥ १४ ॥

तब रघुनंदन परशुरामसे बोले हे ब्रह्मन् ! धनुष तो चढा लिया, कहिये अब और क्या करूं ॥ १३ ॥ तब परशुरामने एक बडा तीक्ष्ण बाण देकर कहा कर्णपर्यन्त खींचकर इसे चढाओ ॥ १४ ॥

एतच्छ्रुत्वाऽब्रवीद्रामः प्रदीप्त इव मन्युना ॥ श्रूयते क्षम्यते चैव दर्पपूर्णोऽसि भार्गव ॥ १५ ॥ त्वया ह्यधिगतं तेजः क्षत्रियेभ्यो विशेषतः ॥ पितामहप्रसादेन तेन मां क्षिपसि ध्रुवम् ॥ १६ ॥

यह सुनकर रामचन्द्र क्रोधसे दीप्तिमान् हुए बोले, सुना जाता है क्षमा किया जाता है परन्तु तुम तथापि अभिमानसे पूर्ण हो ॥ १५ ॥ आप पितामहके प्रसादसे क्षत्रियोंसे अधिक स्पर्धा करके उनके बलपर आक्षेप करते हो ॥ १६ ॥

पश्य मां स्वेन रूपेण चक्षुस्ते वितराम्यहम् ॥ इत्युक्त्वा प्रददौ तस्मै रामो दिव्यां दृशं तदा ॥ १७ ॥ ततो रामशरीरे वै. रामोऽपश्यत्स भार्गवः ॥ आदित्यान्वसूवुद्रान्साध्यांश्च समरुद्गणान् ॥ १८ ॥