ऐतरेय आरण्यक (ऋग्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी व्याख्या)

२७६ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्— [५पञ्चमारण्यके-

ऋ० १९] इत्यादिकामुद्धृत्यावशिष्टं चतुर्दशर्चं पठेत् । "यो राजा चर्षणी- नाम्" इत्येतत्पञ्चदशर्चं सूक्तं [ तस्मिन्सूक्ते ] "त्वं न इन्द्राऽऽसाम्" [ ऋ० सं० म० ८ सू० ७० ऋ० १२] इत्यादिकाश्चतस्र ऋचः परित्यज्यावशिष्ट- मेकादशर्चं पठेत् । "तं वो दस्मम्" इत्यादिकं षडृचं सूक्तं पठेत् । "आ नो विश्वास्" इत्यादिकमपि षडृचं सूक्तं पठेत् । "या इन्द्र" इत्यादिकं पञ्चदशर्चं सूक्तं तस्यावसानभागस्थाः "विश्वाः पृतनाः" [ ऋ० सं० म० ८ सू० ९७ ऋ० १०] इत्यादिकाः षडृचः परित्यज्य "न त्वा देवास आसत" [ ऋ० सं० म० ८ सू० ९७ ऋ० ९] इत्यन्तं नवर्चं पठेत् । ततः सूददोहसं पठेत् । एवं सति सूददोहसः प्राचीना बार्हती तृचाशीतिः संपद्यते ॥

इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाश ऐतरेयारण्यकभाष्ये पञ्चमारण्यके द्वितीयाध्याये चतुर्थः खण्डः ॥ ४ ॥ (१०)

---

अथ पञ्चमः खण्डः । ( एकादशः )

बार्हत्यास्तृचाशीतेरूर्ध्वं शंसनीयभागं दर्शयति— औष्णिही तृचाशीतिः , इति । उष्णिक्छन्दोयुक्ता काऽपि तृचाशीतिः पठनीया । तत्रत्या ऋचो विविच्य दर्शयति— य इन्द्र सोमपातम इति सूक्ते तम्वभि प्रगायतेत्युत्तमामु- द्धरतीन्द्राय साम गायत सखाय आशिषामहीति तिस्र उत्तमा उद्धरति य एक इद्विदयत आयाह्यद्रिभिः सुतं यस्य त्यच्छम्बरं मद इति त्रयस्तृचा गायत्र्यः संपदोषिण्हः सप्त सप्त गायत्र्यः षट्पळुष्णिहो भवन्ति यदिन्द्रा॒हं यथा त्वं प्र संम्राजं चर्षणीनामिति सूक्ते

---

य इन्द्र सोमपातमः०—ऋ० सं० म० ८ सू० १२ ऋ० १ । तम्वभि प्रगा- यत०—ऋ० सं० म० ८ सू० १९ ऋ० १ । इन्द्राय साम गायत०—ऋ० सं० म० ८ सू० ९८ ऋ० १ । सखाय आशिषामहे०—ऋ० सं० म० ८ सू० २४ ऋ० १ । य एक इद्विदयते०—ऋ० सं० म० १ सू० ८४ ऋ० ७ । आयाह्य- द्रिभिः०—ऋ० सं० म० ५ सू० ४० ऋ० १ । यस्य त्यच्छम्बरं०—ऋ० सं० म० ६ सू० ४४ ऋ० १ । यदिन्द्रा॒हं०—ऋ० सं० म० ८ सू० १४ ऋ० १ । प्र संम्राजं०—ऋ० सं० म० ८ सू० १६ ऋ० १ ।