ऐतरेय आरण्यक (ऋग्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी व्याख्या)

अध्या० ४ ख० ३ (१९)] ऐतरेयारण्यकम् । ६७

बृहतीछन्दस्कां तृचाशीतिं विधत्ते—

बार्हतीं तृचाशीतिं शंसत्यन्तरिक्षलोको वै बार्हती तृचाशीतिर्यदेवान्तरिक्षलोके यशो यन्महो यन्मि- थुनं यदन्नाद्यं याऽपचितिस्तदश्नवै तदाप्नवानि तदवरुणधै तन्मेऽसदित्यथ सूददोहाः प्राणो वै सूददोहाः] प्राणेनान्तरिक्षलोकं संतनोति, इति ।

सेयं बार्हती तृचाशीतिः “मा चिदन्यः” ( ऐ० आ० ५ अ० २ ख० ४ ) इत्यादिः पञ्चमे शौनकेनोदाहृता । द्वितीयत्वादस्या अन्तरिक्षरूपत्वम् । अन्यत्पूर्व- व्याख्येयम् ।

उष्णिग्छन्दस्कां तृचाशीतिं विधत्ते—

औष्णिहीं तृचाशीतिं शंसत्यसौ वै लोको द्यौरौष्णिही तृचाशीतिर्यदेवामुष्मिंल्लोके यशो यन्महो यन्मिथुनं यद- न्नाद्यं याऽपचितिर्यद्देवानां दैवं तदश्नवै तदाप्नवानि तदवरुणधै तन्मेऽसदित्यथ सूददोहाः प्राणो वै सूद- दोहाः प्राणेनामुं लोकं संतनोति संतनोति, इति ॥

इत्यैतरेयब्राह्मणारण्यकाण्डे प्रथमारण्यके चतुर्थाध्याये तृतीयः खण्डः ॥ ३ ॥ ( १९ )

इति बह्वृचब्राह्मणारण्यकाण्डे प्रथमारण्यके चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४ ॥

सेयमौष्णिही पञ्चमे—“य इन्द्र सोमपातमः” [ ऐ० आ० ५ अ० २ ख० ५ ] इत्यादिनोदाहृता । अस्या उपरितनत्वादुद्युलोकरूपत्वम् । यद्यपि प्रायेण वेदेष्वयं लोकोऽसौ लोक इति भूलो[कद्युलो]कावेवाभिधीयेते तथाऽपि द्यौरित्यभिधानं विस्पष्टा- र्थम् । देवानामिन्द्रादीनां दैवं पूज्यं ब्रह्म । तथा च श्वेताश्वतरा आमनन्ति—“तमी- श्वराणां परमं महेश्वरं तं देवतानां परमं च दैवतम्” इति । अन्यत्पूर्ववद्व्याख्येयम् । अभ्यासोऽध्यायसमाप्त्यर्थः ॥

इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाश ऐतरेयब्राह्मणारण्यक- भाष्ये प्रथमारण्यके चतुर्थाध्याये तृतीयः खण्डः ॥ ३ ॥ ( १९ )

इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे बह्वृचब्राह्म- णारण्यकभाष्ये प्रथमारण्यके चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४ ॥