श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)
Srimad Ananda Ramayana Hindi
महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा
स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)
पृष्ठ 149, कुल 811 में से
संदर्भ में पढ़ेंसर्गः १२] सारकाण्डम् १३३
ततो विभीषणेनैव रामो रावणसत्क्रियाम् । कारयित्वा लक्ष्मणेन लङ्कायां तं विभीषणम् ॥ २८६॥
नीत्वाऽभिषेचयित्वाऽथ न्यासभूतां तदन्तिके । वायुपुत्रकृतां लङ्कां मोचयामास रक्षसात् ॥ २८७॥
विभीषणादिभिः शीघ्रमशोकं प्रेष्य मारुतिम् । सीतार्थे सकलं वृत्तं श्रावयामास राघवः ॥२८८॥
इति श्रीमत्कोटिरत्नचरितान्तर्गते श्रीमदानन्दरामायणे वाल्मीकीये सारकाण्डे
युद्धचरित्रे रावणवधो नामैकादशः सर्गः ॥ ११ ॥
द्वादशः सर्गः
( रामस्य राज्याभिषेक )
श्रीशिव उवाच
अथ तां दिव्यवस्त्रैश्च भूषयित्वा विदेहजाम् । सुस्नातां शिविकामस्थां वेष्टितां वेत्रपाणिभिः ॥ १ ॥
निन्युः श्रीरामसान्निध्यं सुग्रीवाद्यास्त्वरान्विताः । नानारायसमुत्थाहैर्नेत्रैरार्यापिकामिव ॥ २ ॥
ततोऽवरुह्य यानात्सा पद्धशं गत्वा शनैः पतिम् । ननाम सीता श्रीरामं लज्जिताऽऽवास्यतः पुरः ॥ ३ ॥
रामोऽपि दृष्ट्वा तां सीतां शुद्धां ज्ञात्वापि तां पुनः। सर्वषां प्रत्ययार्थे हि तदा वचनमब्रवीत् ॥ ४ ॥
यथेच्छं गच्छ वैदेहि रिपुगेहनिवासिना । न त्वामङ्गीकरिष्येऽद्य ब्रह्मणो प्रार्थतोऽप्यहम् ॥ ५ ॥
तद्रापवचनं श्रुत्वा कारयित्वा चितां शुभाम् । लक्ष्मणेनाथ सुस्नाता सीता वचनमब्रवीत् ॥ ६ ॥
रामादन्यं चेतसाऽपि नाहं जानामि पावक । यद्येदम वचः सत्यं तार्ह त्वं शीतलो भव ॥ ७ ॥
इति सा शपथं कृत्वा विवेशानलमुत्तमम् । ततः स देववाक्येश्च तथा दशरथस्य च ॥ ८॥
वचनाज्जानकीं शुद्धां ज्ञात्वा तामग्रहान्प्रभुः । सुपूजितां वानरेश्च स्वाङ्के संस्थाप्यतां शुभाम् ॥ ९ ॥
पञ्चवट्यां स्वयं यत्र पुरा न्यस्तां च पावक । आलिङ्ग्य जानकीं रामा निजके सन्यवेशयत् ॥१०॥
पुष्प बरसाये, गगनमण्डलमे दिव्य बाजे बजने लगे तथा अप्सराएं नृत्य करने लगीं ॥ २८४ ॥ उधर मन्दोदरी के नन्दके पातक साथ अपना यक्ष्मातीत देह छोड़कर वैकुण्ठधामको प्रस्थान कर गया । २८५ ॥ इसके पश्चात् रामने लक्ष्मणको भेजा और विभीषणसे रावणका क्रिया करवाया और लङ्कामे विभीषणका अभिषेक करवाकर उसके पास वायुपुत्रको न्यास ( धरोहर ) रक्खा हुई लङ्काको राक्षससे छुड़वा दिया ॥ २८६ । २८७॥ तदनन्तर रामने विभीषणादिके साथ हनुमान्को सीताके पास भेजकर सब समाचार कहलाया । २८८॥
इति श्रीमत्कोटिरत्नचरितान्तर्गते श्रीमदानन्दरामायणे वाल्मीकीये सारकाण्डे युद्धचरित्रे 'ज्वालारत्ना' भाषाटीकायां रावणवधो नामैकादशः सर्गः ॥ ११ ॥
श्रीशिवजी बोले— हे प्रिये ! तदनन्तर सुग्रीव आदि वानर सुमनाहर वस्त्रों तथा भूषणोंसे भूषित, स्नान कर-के पालकीपर सवार, बेत हाथमे लिय हुए सिपाहियोंसे घिरा हुई वैदेहीको अनेक बाजेारु सुन्दर शब्दांक सहित तथा नेपथ्यालोक मुख्यके साथ श्रीच रामके पास ले आये ॥ १ ॥ २ ॥ सीता कुछ दूर ही सवारीपरसे उतरकर धीरे-धीरे अपने पति रामके पास गया तथा उन्हें प्रणाम करके कुछ लज्जित होती हुई उनके सामने खड़ी हो गयीं ॥ ३ ॥ राम सीताको शुद्ध चरित्रवाला समझकर भी सर्वसाधारणका विश्वास दिलानेके लिए कहने लगे—॥ ४ ॥ हे शत्रुके घरमे निवास करनेवाली वैदेही ! तुम जहाँ चाहो, वहाँ चली जाओ। साक्षात् ब्रह्मा कहें तो भी मैं तुम्हे अपने पास नहीं रख सकता । ५ ॥ रामका ऐसा वाक्य सुनकर सीताने स्नान किया और लक्ष्मणसे सुन्दर चिता रचवाकर अग्निदेवकी प्रार्थना करती हुई बोलीं—॥ ६ ॥ हे पावक ! यदि मैने रामके सिवाय अन्य पुरुषका चित्तसे भी चिन्तन न किया हो तो तू शीतल हो जा ॥ ७ ॥ सती ऐसा कहकर अग्निमें प्रवेश कर गयीं । तब प्रभु रामने अग्निदेव तथा राजा दशरथके कहनेसे जानकीको पवित्र तथा पतिव्रता जानकर स्वीकार कर लिया, यह बात सीता जानती थीं जिनको कि रामने पञ्चवटीमें स्वयं अग्निको सौंप