श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)
Srimad Ananda Ramayana Hindi
महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा
स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)
पृष्ठ 188, कुल 811 में से
संदर्भ में पढ़ें| १७२ | आनन्दरामायणे | [ सर्गः ३ |
|---|
तत्र गङ्गांसरे देशे गन्तुमिच्छति मे मनः इति सीतात्रचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा नृपूद्वहः ॥ ३६ ॥
द्वाःस्थं समाहूय बहिर्गच्छाथ जानकीम्, अज्ञापयच्च तं रामः शीघ्रं गच्छ ममाज्ञया ॥ ३७ ॥
लक्ष्मणं वचनं मे त्वं कथयस्व सविस्तरम् । ज्ञापय्यः श्वोममोद्योगः सीतायाश्चैव कौतुकात् ॥ ३८ ॥
सरयूसङ्गमं गङ्गापूजनार्थे त्वया सह । मातृभिर्मन्त्रिभिः सैन्यैः सुहृद्भिर्भरतेन च ॥ ३९ ॥
शत्रुघ्नेन सुरिश्चैव जनैर्विप्रैर्यथासुखम् । सेरानिवेशस्थानानि योजनाद्वान्तराणि च ॥ ४० ॥
पूरितान्यन्नतोयाद्यैः कल्पनीयानि च पृथक् । इति रामवचः श्रुत्वा स भवत्विति त्वरान्वितः ॥ ४१ ॥
आज्ञाप्रमाणमित्युक्त्वा नत्वा रामं पुनः पुनः । कथयामास सौमित्रि रामवाक्यं सविस्तरम् ॥ ४२ ॥
तद्रामवचनं श्रुत्वा यौवराज्यपदस्थितः । सभायां मन्त्रिभिर्युक्तो लक्ष्मणो दूतमब्रवीत् ॥ ४३ ॥
अङ्गीकृतं रामवाक्यमिति रामं वदस्व तत् । तच्छ्रुत्वा त्वरितं दूतः कथयामास राघवम् ॥ ४४ ॥
सभायां लक्ष्मणश्चापि दूतानाज्ञापयत्तदा । रुक्मदण्डकरान् चित्रोष्णीषपूत्कन् विषूषितान् ४५ ॥
गच्छध्वं त्वरिता यूयं कथयध्वं जनान्पुरि । अयोध्याया रामचन्द्रः श्वो यात्रार्थं प्रमुद्यतः ॥ ४६ ॥
इत्येवमुक्त्वा जवाहूता गजमार्गेषु सर्वतः । दीर्घस्वरेण ते प्रोचुश्चाश्चं कृत्वाऽऽसन्नरङ्करान् ॥ ४७ ॥
हे जनाः शृणुत स्वस्थाः श्वः सीतारागमोर्युग । मप्रूयोगोऽस्ति पूजार्थे सरय्वाः सङ्गमं प्रति ॥ ४८ ॥
भागीरथ्यां सुहृद्भिश्च सावगेधैर्बलैः सह । इति संभाव्य मकलान् जनान् साकेतवासिनः ॥ ४९ ॥
ते दूता राजभवने लक्ष्मणं तं पुनर्ययुः । समाग्र्य ते जनांश्चाग गमोद्योगं न्यवेदयन् ॥ ५० ॥
सभायां लक्ष्मणश्चापि समाहूयाजुनेजंपात्र् । तक्षकानिष्टकाकारान्मृत्फकमसु नैष्ठिकान् ॥ ५१ ॥
लोहकारान्धर्मकारान भित्तिकर्मादिनिष्ठिकान् । क्रयविक्रयकर्तॄंश्च काष्ठनिर्जातकारिणः ॥ ५२ ॥
वातोद्गृहतिदश्याश्च मर्मिर्जस्त्रवदिनः । नानाकर्मसु निष्णाना रज्जुमुद्रालधारिणः ॥ ५३ ॥
उत्तरी तटपर जानेका मेरा मनमें इच्छा है। सीताका इस इच्छाको सुनकर रामने 'बहुत अच्छा' ऐसा कहा ॥ ३५ । ३६ । तदनंतर जानकीको महलके भीतर भेज तथा द्वारपालको बुलाकर रामने कहा—तुम मेरी आज्ञासे अभी लक्ष्मणके पास जाकर मेरा आदेश उससे कह दो, उनसे कहना कि कल प्रातःकाल माताकी इच्छासे तुम्हारे, माताओं, मन्त्रियों, सेनाका, भरत-शत्रुघ्न, सुग्रीवादि तथा तथा साकेतके साथ सरयूके संगम-पर गङ्गाजीका पूजन करनेके लिए धूम धामसे मेरा जाना निश्चित हुआ है। इस लिये रास्तेमें दो दो कोसपर अन्न जलसे परिपूर्ण शिविर तैयार कराओ। रामके इस बचनको सुनकर वह दूत 'बहुत अच्छा, जो आज्ञा' कह तथा रामको बारम्बार नमस्कार करके वहाँसे शीघ्र चल पड़ा, लक्ष्मणके पास जाकर उसने विस्तारसे रामकी आज्ञा सुना दी । ३७-४२ ॥ युवराजपदपर स्थित तथा मन्त्रियोंके साथ सभा में विराजमान लक्ष्मणने जब रामके आदेशको दूतके मुखसे सुना तो उससे कहे—॥ ४३ ॥ तुम जाकर श्री रामसे कहो कि आपकी आज्ञाके अनुसार सब कार्य ठीक हो जायगा। दूतने जाकर शीघ्र ही रामको यह सन्देश सुना दिया । ४४ । तब लक्ष्मणने सोनेके दण्ड धारण करनेवाले रंग-बिरंगो पगड़ी सिरपर बांधे तथा सुन्दर पोशाक पहिने हुए बहुतसे सिपाहियोंको बुलाकर उन्हें यह आज्ञा दी - ॥ ४५ । तुमलोग शीघ्र नगरभरमें घूमकर सब नगरवासियोंको रामचन्द्रजीके कल यात्राके लिए प्रस्थान करनेका समाचार सुना आओ । ४६ ॥ 'तथास्तु' कहकर वे दूत नगरकी सड़कोंपर घूम घूम तथा हाथ उठा उठाकर ऊँचे स्वरसे सब लोगोंको सुनाने लगे— ॥ ४७। 'हे नगरवासियो ! ध्यान देकर सुनो, राम और सीता कल अन्तःपुर वासिनी स्त्रियां, सगे-सम्बन्धियों और सेनाको साथ लेकर सरयूनदीके संगमपर गङ्गाका पूजन करनेके लिए जायेंगे' अयोध्यावासी लोगोंको यह समाचार सुनाकर वे पुन लक्ष्मणजीके पास आगये और बोले कि हमलोग नगरके सब लोगोंको रामचंद्रजीकी यात्राका समाचार सुना आये । ४८-५० ॥ तदनन्तर लक्ष्मण नौकरोंके द्वारा तक्षण बढ़ई, ईंट पाथनेवाले कुम्हार, शय्याके काममें कुशल संगतरास ॥ ५१ ॥ लोहार, चमार, भीत-मकान आदि बनानेमें चतुर, राजगीर, सौदा बेचने तथा खरीदनेवाले बनिये, लकड़हारे, कपड़ेके डेरा-तम्बूके