भारतकोश
श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)

श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)

Srimad Ananda Ramayana Hindi

महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा

स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)

DevanagariHindipublished811 पृष्ठ

पृष्ठ 252, कुल 811 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 252
२३६आनन्दरामायणे[ सर्गः ८

इदं चारित्रं परमं मनोहरं श्रीमद्रघूत्तमचरितविस्तारसंज्ञितम् ।
पठंति शृण्वंति नराः सुपुण्यदं भवेच्च तेषां नियतं विचिन्तनम् ॥ ७७ ॥
इति श्रीमत्कह्नितनयपण्डितनगेन्द्र श्रीमद्भागवतानन्द विरचिते वाल्मीकीये यागकाण्डे
ध्वजारोहणव्रतं नाम सप्तमः सर्गः ॥ ७ ॥


अष्टमः सर्गः

( अवभृथस्नानोत्सवका वर्णन )
श्रीरामदास उवाच

अथ चैत्रसिते पक्षे नवम्यां रामजन्मनि तदाऽवभृथस्नानार्थं वाजिमेधफलाप्तये । १ ॥
चकार सूचनां शङ्खे गंधवाप गुरुः स्वयम् । त्वरय मांस तं राम रचितावभृथाम्बुभिः । २ ॥
वसिष्ठवचनं श्रुत्वा रामो लक्ष्मणमब्रवीत् । अद्यावभृथस्नानायोत्सववद्गमनं मम ॥ ३ ॥
गमनार्थं मया ज्ञात्वा करणीयं मयोच्यते । आहापनीया राजानो निजसैन्यरथादिभिः ॥ ४ ॥
सस्त्रीयुताः सावरोधास्तिष्ठध्वमिति मण्डपे । सिद्धे कार्ये निजं सैन्यं ज्ञात्वाऽप्यायश्चाग्रतः ॥ ५ ॥
अश्वपत्तिसमायुक्तं तुङ्गोष्ट्रगर्जयुतम् । नववाद्यध्वनिः कार्या तूर्यादीनां स्वनोऽपि च ॥ ६ ॥
पताकाश्च ध्वजाश्चापि तोरणादि समंततः । मुक्ताप्रवालपुष्पाणि हाराश्चाध्वरमण्डपात् ॥ ७ ॥
बन्धनीया रामतीर्थपर्यन्तं सैकतेऽपि च । कदलैर्ना महास्तंभाश्चैक्षुदण्डाः समंततः ॥ ८ ॥
पुष्पाणि वाटिकाश्चापि मुग्धात्रादिषु निर्मिताः । स्थापनीयाश्च सर्वत्र नृत्यंतु वेश्योषितः ॥ ९ ॥
सेचनायो रामतीर्थमार्गश्चन्दनवारिभिः । पुष्पैराच्छादनीयो हि पट्टकूलादिभिस्तथा ॥ १० ॥
अन्यच्चापि यथायोग्यं यन्नोक्तं च मया तत्र । तत्कुरुष्वाऽप्रयत्नेन ममपृष्ट्वा विचारितम् ॥ ११॥
तथेत्युक्त्वा लक्ष्मणोऽपि तथा सर्वं चकार सः । अथ तं शृण्विजश्रेष्ठगमनोत् सुविस्तराम् ॥ १२॥


ऋव ध्वजके निमित्त राजाओ तथा रामजीने एक ही दिनम सब कृत्य सम्पन्न कर लिया था । ७५ ॥ इसी
तरह माघकृष्णा चतुर्दशीको शिवजीके सम्मुख ध्वजारोपण किया । उस ऊंचा ध्वजासे गगनमण्डल अत्यन्त
सुशोभित हुआ ॥ ७६ ॥ ध्वजारोपणविधानसञ्ज्ञक इस परम मनोहर एवं पुण्यप्रद चारत्रका जो लोग पढ़न और
और सनत हे उनका विन्चितार्थ अवश्य पूर्ण होता है ॥ ७७ ॥ इति श्रीमन्नवाहिरामदत्तवितानतेन श्रीमदानन्द-
रामायण यागकाण्डे ज्यात्स्ना' भाषाटीकाया ध्वजारोहणव्रतं नाम सप्तमः सर्गः ॥ ७ ॥

श्रीरामदास कहते लगे--चैत्रशुक्ल रामनवमीका अश्वमेध यज्ञके फलप्राप्त्यर्थ अवभृथ-स्नानके लिये स्वयं
गुरु वसिष्ठने रामको सूचना दी और सूर्यनारस भरसे मन्दरा करनक लिए कहन लगे । १ ॥ २ ॥ वसिष्ठके
वाक्य सुनकर रामने लक्ष्मणसे कहा--आज अवभृथ स्नानके लिए मै उत्सवपूर्वक रामतीथको जाऊंगा अतः
उस समयका जो कर्तव्य है, सो सुनो । ३ । राजाओ को आज्ञा दी कि वे अपना-अपनी सेना एवं हाथी-गाड़ीके
साथ अन्तःपुरकी स्त्रियोंको लेकर यज्ञमण्डपंम आएँ ॥ ४ ॥ इसी तरह जब सब बाहरी लोग भी आ जावें, तब
अपनी सेना, हाथी, घोड़े, शिबिका एवं ऊँटोंकी पंक्ति आओ । नवीन तथा प्राचीन वाद्योकी ध्वनिके साथ
सब लोग रामतीर्थ चले । ५ ॥ ६ । यज्ञमण्डपक चारो ओर पताका, ध्वजा, तोरण, मुक्तामाला, प्रवाल
एवं पुष्पोंके हारोंसे सजावट कर दी जाय ॥ ७ । रामतीर्थ पर्यन्त रेतले प्रदेशम भी हजारो पताकाएँ बाँध
दी जायँ और चारों ओर इक्षुदण्ड एवं कदलीके महान् स्तम्भ खड़े कर दिये जायें । ८ । रामतीर्थ पुष्पवारी
सजा दी जाय और सर्वत्र वेश्याएँ नृत्य कर । ९ । रामतीर्थके माग चन्दनके जलसे सिंचनाकर पुष्पो तथा
पट्टदुकूलोंसे आच्छादित करा दिया जाय ॥ १० । और भी जा कुछ करने योग्य हो, किन्तु जिसको मैंने नहीं कहा
हो, वह सब बिना पूछे ही विचारपूर्वक सब व्यवस्था कर दा। इस प्रकार रामकी आज्ञा सुनकर लक्ष्मणते