श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)
Srimad Ananda Ramayana Hindi
महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा
स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)
पृष्ठ 678, कुल 811 में से
संदर्भ में पढ़ें| ६६२ | आनन्दरामायणे | [ सर्गः ९ |
|---|
वारस्त्रीणां नृत्यगीतैश्छत्रचामरदर्पणैः । नानाकुसुमवर्षाद्यैर्नानास्तोत्रादिपाठतः ॥८॥
नानापरिमलद्रव्याञ्जलीनां मोचनादिभिः । नानामांगल्यवस्तूनामञ्जलीभिः सुशोभनैः ॥९॥
नानाकुसुमगन्धानां तैलानां च परस्परम् । सेचनैश्च वारनार्यश्च जलयन्त्रैः करे धृतैः ॥१०॥
मुहुर्मुहुः सिञ्चनाद्यैस्तथा वाजां सुगायनैः । द्विजानां वेदघोषैश्च धूपैर्नीराजनदिभिः ॥११॥
सहकाराराममध्ये नीत्वैवं परमोत्सवः । सहकारवृक्षबद्धदोलके तं निवेशयेत् ॥१२॥
नागेन वा पुष्पकेण शेषयानेन दन्तिना । रथेन गरुडेनापि तथा सिंहासनेन च ॥१३॥
तथा शिविकया वापि वायुपुत्रेण वा तथा । रामं सर्वोत्सवैर्नित्यं सदा नेयो रघूत्तमः ॥१४॥
आम्रवृक्षाराममध्ये वल्लीपुष्पवनाश्रिते । अवनिं चन्दनैर्लिप्त्वा विकीर्य कुसुमानि च ॥१५॥
आच्छाद्य नानावस्त्रैश्च शोभनायाऽऽलिभिः शुभां । हेमसिंहासनंश्चैव कृत्वा दोलकमुत्तमम् ॥१६॥
चूतवृक्षस्य शाखायां तं बद्ध्वा शृङ्खलादिभिः । तत्र श्रीरामतो भद्रे रामचन्द्रं प्रपूजयेत् ॥१७॥
नानाविधैर्भिः पुष्पैः षोडशोपचारकैः । भार्यया भ्रातृभिः पश्चात्सुग्रीवाद्यैः समान्वितम् ॥१८॥
आंदोलयेद्दोलकं तं शिशुबालकवच्छनैः । नर्त्तयित्वा वारयोषित्सदाऽग्रे शनकैर्मुदा ॥१९॥
गायनीया गायकांश्च नर्त्तयित्वा नटांस्तथा । वादनीयानि वाद्यानि ज्वालनीयाः सुधूपकाः ॥२०॥
वीजनीयाश्चामराद्यैः सीतया रघुनन्दनः । नटैश्च कीर्तनांश्चैव कारयित्वा महोत्सवैः ॥२१॥
पुनः पूज्य पूर्ववच्च समानीतो गृहं प्रति । मङ्गलनीयः श्रीरामः कुमदारार्णिकदादिभिः ॥२२॥
एवं नित्यं सार्धमासद्वयं रामं प्रपूजयन् । चूतवृक्षतले नीत्वा पूजयेच्च सविस्तरम् ॥२३॥
यदा रामश्च सीता च वहिर्नेया निजगृहात् । तदा तयार्नयनाधः कस्तूर्यांगुलिनाऽसिताः ॥२४॥
देयाश्च बिंदवो यस्मात्पग्दुर्दृष्टिनोभनाः । एवं दोलापूजनं च शिष्य ते कथितं मया ॥२५॥
विशेषं शृणु तत्रापि कथ्यते यो मयाऽधुना । वसंतपूजनात्पूर्वदिवसे गणनायकम् ॥२६॥
माघशुक्लचतुर्थ्या हि पूजयेद्विघ्ननाशनम् । माघशुक्लचतुर्थ्यां तु नक्तव्रतपरायणः ॥२७॥
द्रव्योंका अंजलीदान, विविध प्रकारक पुष्पोंकी वर्षा, रंग से परस्पर वेश्याओंके पिचकारी छोड़ने, स्त्रियोंके सुन्दर गायन, ब्राह्मणोंके वेदघोष, धूप नीराजन आदि करता हुआ आम्रके बगीचाम ले जाय और वहां भगवान्को आम्रवृक्षमें पड़े हिंडोलेपर बिठावे ॥ ८-१२ ॥ हाथी से, पुष्पकसे, शेषकी सवारीसे, घोड़ेसे, रथसे, गरुडसे, सिंहासनसे, शिविका द्वारा तथा वायुपुत्र द्वारा इन सब सवारियोंपर रामको ले जाना चाहिए ॥ १३ ॥ १४ ॥ आम्रवृक्षके बगीचे जिसमें कि वल्लरियों तथा पुष्पोंके वृक्ष लग हों, पृथ्वीको चन्दनसे लीपकर फूल बिखरे । १५ ॥ नाना प्रकारके वस्त्रोंसे ढंककर उस पृथ्वाको श्रृंगार करे । सुवर्णका सिंहासन बनाकर श्रृंखला आदि-के द्वारा आमके वृक्षमें झूला डालकर रामको बिठावे और सर्वतोभद्र बनाकर उनकी पूजा करे ॥ १६ ॥ १७ ॥ तदनन्तर विविध तथा नौ प्रकारके फूलों एवं षोडश उपचारोंसे सीता, बन्धु तथा सुग्रीव आदि मित्रोंके साथ भगवान्का पूजन करके बच्चोंकी तरह उस झूलेको धीरे-धीरे रस्सी खींचकर झुलाये । उनके आगे सैकड़ों वेश्यायें नचायें, गायकोंसे गाने गवाये, नटोंसे नृत्य करायें, विविध प्रकारके बाजे बजवाये और नाना प्रकारके धूपदीप आदि जलाये ॥ १८-२० ॥ सीता तथा रामपर चमर आदि ढाँके और रामभक्तोंको बुलाकर कीर्तन आदि कराये ॥ २१ ॥ इसके बाद पूर्वोक्त विधिके अनुसार फिर पूजन करके रामचन्द्रजीको घरपर ले आये । घर पहुंचनेके बाद भी कलश, दीप तथा आरती आदिसे रामकी पूजा करे ॥ २२ ॥ इस तरह प्रतिदिन ढाई महीने तक आम्रवृक्षके नीचे भगवान् रामका पूजन करे ॥ २३ ॥ जब राम और सीताको घरसे बाहर जाना हो तो उनकी आंखोके नीचे कस्तूरीकी काली बिन्दी लगा दे ॥ २४ ॥ इसको लगानेसे लोगोंकी दुर्दृष्टि उनपर नहीं पड़ेगी । हे शिष्य ! इस प्रकार मैंने तुम्हें दोलापूजनका प्रकार बतलाया । २५ ॥ इसमें भी जो