श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)
Srimad Ananda Ramayana Hindi
महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा
स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)
पृष्ठ 803, कुल 811 में से
संदर्भ में पढ़ें| ७८६ | आनन्दरामायणे | [ सर्ग ८ |
|---|
मूर्तीनां सप्तमे दानं देवर्षीणां वरान्वथा । गुणवन्त्याः पिंगलाया वरदानमथाष्टमे ॥२५॥
कुरुक्षेत्रस्य यात्रायां नवमे जानकीजयः । विलासकाव्यं समाप्तं हि जन्मकाण्डमुदीर्यते ॥२६॥
आरामे दोहदक्रीडा सीतायाः प्रथमेऽऋषि । द्वितीये विविधाः क्रीडाः संमतेनोपनयोन्मदः । २७॥
रजकस्योदितं श्रुत्वा सीतात्यागस्तृतीयेके । जन्मकर्म चतुर्थेऽथ कुशस्याथ लवस्य च ॥२८।
सर्गेऽत्र पञ्चमे प्रोक्ता रामरक्षा सुखावहा । षष्ठे लवस्य कमलहरणे जय ईरितः ॥२९।
मुद्रादिकौतुकं प्रोक्तं पुत्रयोः सप्तमे विभोः । सीतादित्यं च तद्वाम्योऽष्टमे प्रोक्तोऽत्र मंडपे ।.३०।
जन्मोपनयनादीनि बालानां नवमेऽऋषि । जन्मकाण्डं समाप्तं हि विवाहकाण्डमुदीर्यते ॥३१॥
स्वयंवरार्थं गमनं रामस्य प्रथमेऽऋषि । स्वयंवरं चांपकाया द्वितीये ममुदाहृतम् ॥३२॥
स्वयंवरं सुमत्यश्च तृतीये परिकीर्तितम् । कुमुद्वत्यास्तदन्यादि विवाहौ द्वौ चतुर्थके ॥३३।
गन्धर्वनागकन्यानां मोचनं पञ्चमेऽऋषि । षष्ठे तासां विवाहानां निश्चयः समुदाहृतः ।.३४॥
विवाहा द्वादशे प्रोक्ताः सर्वासां सप्तमेऽथ हि । अष्टमे यूपकेतोश्च वाजिनोऽथ पराक्रमः ॥३५।
प्रोक्तो मदनसुन्दर्या विवाहो नवमे महान् । पूर्णं विवाहकाण्डं च राज्यकाण्डमुदीर्यते ॥३६॥
रामनाममहत्त्वं च मार्गे प्राथमिकेऽऋषि । द्वितीयेऽत्र ममर्त्तानो रामेण गुरुपादपौ । ३७॥
रामकृष्णोपासकयो संवादश्च तृतीयेके । शनैश्चर्या व निद्रायां वरदानं तथा पुनः ॥३८॥
रामविश्लेषविरहः सीतायाः पञ्चमेऽऋषि । मूकासुरवधः षष्ठे राज्यानि चै पृथक् ॥३९॥
जयो मत्तन्मंड़स्य रामेण सप्तमे कृतः । जम्बुद्वीपजयः प्रोक्तोऽष्टमे रामस्य विस्तरात् ।४०॥
षड्दीपानां जयः प्रोक्तो नवमे राघवस्य च । यतिशूद्रगृह्यशिक्षा रामेण दशमे कृता ।४१॥
चतुःस्त्रीणां वरदानं रामेणैकादशे कृतम् । खंगोऽश्वग्रहयागी द्वादशेऽथ प्रकीर्तितम् । ४२।
अश्वत्थहसितं दारुमुखकेतज्ञा त्रयोदशे । चतुर्थे वाल्मीकिना मन्त्रमन्त्रार्थमीरितम् ॥४३॥
॥ २४ । सप्तम सर्गमें मूर्तियोंका दान और देवर्षियोंके वरदानका विधान है। अष्टम सर्गमें गुणवन्ता और पिंगलाके वरदानका वर्णन है ॥ २५ । नवम सर्गमें कुरुक्षेत्रकी यात्रामें जानकीविजयका वर्णन है । बस, यहां ही विलासकांड समाप्त हो जाता है ॥ २६ ॥ अब यहाँसे जन्मकाण्डका वर्णन करते हैं—पहिले सर्गमें दोहदक्रीड़ा तथा दूसरे सर्गमें विविध प्रकारका क्रीड ओ और नामकरण संस्कारका विधान है ॥ २७ ॥ तृतीय सर्गमें सीतात्याग तथा चौथे सर्गमें कुश-लवका जन्म-कर्म वर्णित है । पाँचवे सर्गमें रामरक्षस्तोत्रका विधान है छठे सर्गमें लवका कमलहरण और उनकी विजय वर्णित है। २८ ॥ २९ ॥ सप्तम सर्गमें मुद्रादिक कौतुकका विधान है ओर अष्टम सर्गमें सीताकी जयथका वर्णन है ॥ ३० ॥ नवम सर्गमें बालकोंके जन्म और उपनयनका विधान है । बस, जन्मकाण्ड यहीं ही समाप्त हो जाता है। अब यहांसे विवाहकाण्डप्रारब्ध होता है ॥ ३१ ॥ इसके प्रथम सर्गमें रामके गमनकी वार्ता है । दूसरे सर्गमें चम्पिकाके विवाहका वृत्तान्त है । तीसरे सर्गमें सुमतिके विवाहका वर्णन है चौथे सर्गमें कुमुद और लवके विवाहकी बातें हैं ॥ ३२ ॥ ३३ ॥ पञ्चम सर्गमें गन्धर्वों तथा नागोंकी कन्याओंके छुड़ानेका हाल है । षष्ठ सर्गमें इन लागोंके विवाहकी बात पक्की हो जाती है ॥ ३४ ॥ सप्तम सर्गमें सबरू विवाहाका वर्णन तथा अष्टम सर्गमें यूपकेतुके पराक्रमका वर्णन है ॥ ३५ ॥ नवम सर्गमें मदनसुन्दरीके विवाहका वृत्तान्त है। बस विवाहकाण्ड यहाँ ही समाप्त हो जाता है। अब राज्यकांड चलता है ॥ ३६॥ राज्यकाण्डके प्रथमसर्गमें रामनाममाहात्म्य तथा दूसरे सर्गमें रामके द्वारा स्वार्तके कल्पवृक्ष और गरुिजात नामक वृक्षोंके लगानेकी बातें हैं ॥ ३७॥ तीसरे सर्गमें रामकृष्णके उपासकोंका सम्वाद, चौथे सर्गमें निद्राके लिए वरदान, पाँचवें सर्गमें सीतारामका वियोग और मूकासुरका वध, छठें सर्गमें गज्यकार्योंका वर्णन है ॥ ३८ ॥ ३९ ॥ सातवें सर्गमें रामके द्वारा मत्तमुण्डकी विजय आठवें सर्गमें जम्बूद्वीपविजय, नवें सर्गमें रामके अन्य छः द्वीपोंको जीतनेका वृत्तान्त है । दसवें सर्गमें सन्यासी, शूद्र तथा गृह्यकी शिक्षाका वर्णन है ॥ ४० ॥ ४१ ॥ ग्यारहवें सर्गमें रामके