अणुभाष्य (महाप्रभु वल्लभाचार्य - शुद्धाद्वैत वेदान्त ब्रह्मसूत्र महाभाष्य प्रकाश टीका सहित)

७३४ श्रीमच्छ्रुतसूत्राणुभाष्यम् । [अ० १ पा० ३ अ० ८ सू० ३३ यद्वसूनां प्रातःसवनमित्यादिवत् । न हि जीवविशेषा दृष्ट्वा तृप्यन्ति । भाष्यप्रकाशः । तत्र दृष्टान्तः यद्वसूनामित्यादि । यथा तत्र यजमानाय वस्वादयोऽधिकारिणो वासवादि- सामगानेन प्रातरादिसवनानि प्रयच्छन्ति, तथात्राऽप्यमृतदानमेवोच्येत, न तु वस्वादिभावोऽपि । अतोऽत्र हेतुर्वस्वादिभावावापार्थतया उपासा अतिरिक्ता अङ्गीकार्या इत्यर्थः । अनशनसैर- रश्मिः। विभात् कथं कुर्यादथ विद्वान् कुर्यात् पुरा प्रातरनुवाकसोपाकरणाज्जप्यनेन गार्हपत्यसोदङ्मुख उप- विश्य स वासव सामभिगायति लो ३ कद्वारमपा वा ३ र्णू ३३ पश्येम त्वा वयꣳरा ३३३३३ हु ३ आ २३२ जा ३ यो ३ आ ३१११ इत्यथ जुहोति नमोऽग्नये पृथिवीक्षिते लोकं मे यजमा- नायविदेषा वै यजमानस्य लोके एतास्यत्र यजमानः परस्तादायुषः स्वाहापजहि परिघमित्युक्त्वो- त्तिष्ठति तस्मै वसवः प्रातः सवनꣳ प्रयच्छन्तीति श्रुत्या यजमानायेत्यादिः । तथा चेति छान्दोग्ये पञ्चमे प्रपाठके तद्यत्प्रथमममृतं तद्वसव उपजीवन्तीत्युपक्रम्य स य एतदेवममृतं वेद वसूनामेवैको भूत्वाऽग्निनैव मुखेनैतदेवामृतं दृष्ट्वा तृप्यति स एतदेव रूपमभिसंविशन्ति एतस्माद्रूपादुदेति स याव- दादित्यः पुरस्तादुदेता पश्चादस्तमेता वसूनामेव तावदाधिपत्यꣳ स्वाराज्यं पर्येतेति श्रुत्या । वस्वा- दीत्यादिपदेन रुद्राणामेवैको भूत्वा, आदित्यानामेवैको भूत्वा मरुतामेवैको भूत्वा साध्यानामेवैको भूत्वेति श्रुतिचतुष्टयम् । श्रुत्यर्थस्तु सङ्गादिनो वदन्ति सद् ग्रन्थेति भाष्यात् । वद् व्यक्तायां वाचि वि-प्रजननादिकर्त्री वी प्रजननकान्तिगलसनासादनेषु वातेर्द्धिति वातेर्वा रूपम् । देवानां शक्ताः अज गतिक्षेपणयोः भ्वा. प. से. अजिशिभ्यां फः इति फः । गन्त्री क्षेपिका च क्षिप प्रेरणे प्रा पूरणे इण् गतौ कम्पने च अ. भा. से. कपि चलने भ्वा. आ. से. शठ श्लथ- सने व्यन् श्लेष्मक्रीड्योः ष्णि चालिङ्गने षिगि गतौ क्रीड विहारे हृञ् हरणे । खम्यापारैर्या- पिका सती गन्त्री विहर्त्री च । तस्यां वाचि । वदिः वच भाषणे अ. प. अ. उच्यते वक्ति वा शङ्कु किम्यचीलादिना किपृहीचौ भाष व्यक्तावाचि भ्वा आ. से. भाषणरूपायाम् । तथा च वदन्ती- तस्य खव्यापारैरर्थव्यापकं गन्तुं विहर्तुं च भाषणं कुर्वन्तीत्यर्थः । यद्वसूनामिति यत् षष्ठ्या लुक् याजकानां वसूनां वसतां प्रातः प्राततीति प्र. पूरकः सततगतिकर्ता । सवनं षु प्रसवैश्वर्ययोः भ्वा. प. अ. प्र. पूरकनैश्वर्याश्रयश्च । रुद्राणां स्वेदिकः सम्भ्रसं द्रवती हु गतौ म्वादेराकृतिगणत्वात् । रोदयति रोदेर्ण्यिङ्लुङ् चेति रफ स्तस्तेषां देवानां माध्यंदिनं मां ध्यायति ध्यै चिन्तायां 'आतोऽनुप' इति कः मञ् तदेव माध्यं महा मह पूजायां भ्वा. प. से. मह्यते अग्याद्यन्येति यन् प्रज्ञापनं माध्यम् । दिनमिति दीयते क्षीणं भवति करोति दीङ् क्षये दि. आ. अ. इनसित्रिदीड् इति नक् क्षयकर्तृ येषामित्युप- क्रम्य 'हरिण्ये तङ्गनं शनेः' इति वाक्यं 'तच्चिन्तावाच्यं निभृतो न वेद' इति प्रयोजनं 'भूरिनिष्ठा तथा चान्ये तुच्छमाजो हरिप्रियाः' इति मूलादक्षरद्वारेण क्षयद्वारा भक्तिर्म प्रयोजनं सवनमुक्तमर्थम् । आदित्यानामदितेरपत्यानां चकोरेणाहादकानां चदि आह्लादे चन्दते अन्येभ्योऽपीति डः विशेष्यं नित्यं प्रवेचने तु. प. अ. 'बभ्रुपषिटकभिष्टविथिभ्यः कन्' सर्वनामसंज्ञोपदम् । चकारेणाह्लादकानां देवानां तृतीयसवनम् अप्राणां पूरणं सवनम् । मेः संप्रसारणं चेति मेः संप्रसारणं तीव्रमलचन्ध् । षण् कुटिलायां गतौ भ्वा. प. से. । केति कै शब्दे भ्वा. प. अ. क्रावतेर्द्विनिः किन् कञ्चिदिति च किण्वेह अहन्मन्तारिणोऽडा जातू पचे मलट् काति किमः केलादेशः सादति शकिकरणञ्चेत्यधस्तरी 734