भारतकोश
अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)

अपरोक्षानुभूति (दीपिका व हिन्दी टीका सहित)

Aparokshanubhuti with Dipika & Hindi Commentary

आदि शङ्कराचार्य द्वारा

स्रोत: खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · खेमराज श्रीकृष्णदास / गीताप्रेस · 1940 (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished109 पृष्ठ

पृष्ठ 41, कुल 109 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 41

संस्कृतटीका-भाषाटीकासहिता । ( ३६ ) तत्रैव च समाख्यातः स्वयंज्योतिर्हि पू- रुषः॥ जडः परप्रकाश्योसौ कथं० ३७॥ सं. टी. तत्रैवान्यप्रकारेणापि देहात्मनोर्वैलक्षण्यं नि- रूपितमित्याह तत्रैवेति । तत्रैव बृहदारण्यक एवेत्यर्थः अत्रायं पुरुषः स्वयंज्योतिर्भवतीति श्रुत्या स्वयंज्योतिः पुरुषः समाख्यातः हीति विद्वत्प्रसिद्धिं द्योतयति असौ घटादिवद्दृश्योऽत एव परप्रकाश्यस्तत एव जडो देहकः कथं पुमान् स्यादिति व्याख्यातम् ॥ ३७ ॥ भा. टी. "पुरुषोज्योतिर्मयः" पुरुष स्वयंप्रकाश ज्योति- स्वरूपहै यह श्रुति उसी बृहदारण्यक उपनिषदमें लिखीहै इससे आत्मा तौ ज्योतिःस्वरूपहै और देह जड़है घटादिकोंकी तरह परप्रकाश्यहै फिर किसप्रकार आत्मा देहमय हो सकै है ॥ ३७ ॥ प्रोक्तोऽपि कर्मकाण्डेन ह्यात्मा देहाद्वि- लक्षणः॥ नित्यश्च तत्फलं भुंक्ते देहपा- तादनंतरम् ॥ ३८ ॥ सं.टी.अथास्तामिदं ज्ञानकांडं कर्मकांडेपिदेहात्मनो भेद एवनिर्णीत इत्याहप्रोक्तइति।हियस्मात्कर्मकांडेनापि "यावज्जीवमग्निहोत्रं जुहुयात् " इत्यादिरूपेण कर्मप्र- तिपादकेन वेदभागेनेत्यर्थः आत्मा देहाद्विलक्षणः प्रोक्तः कथमित्यतआह नित्य इति नित्यत्वं च कुतइत्यतआह