भारतकोश
अष्टाङ्गहृदयम्

अष्टाङ्गहृदयम्

Ashtanga Hridayam

श्रीमद्वाग्भट द्वारा

स्रोत: चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान - निर्मला हिन्दी व्याख्या (डॉ० ब्रह्मानन्द त्रिपाठी) · चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान, दिल्ली · 1999 (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished387 पृष्ठ

पृष्ठ 374, कुल 387 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 374

अयस्कान्तेन निष्कर्ष

अरूंशिकाशिरस्तोद

अरूक्षमनभिष्यन्दि

अरोचके जागरिते

अर्कन्यग्रोधखदिरे

अकलिको नागदन्ती

अच्येद्देवगोविप्र

अर्थरसात्म्यै: संयोग:

अर्धचन्द्राननं चैतत्‌

अशेभिगन्दरादीनां

अलं मलानीरयितुं

अल्सं क्षोभितं दोषै:

अलाभे वातजित्पत्र

अल्पमांसास्थिसन्धिस्थ

अल्पाग्न्यधोगपित्तास्र

अल्पाम्बुपानव्यायाम

अल्पे5पि चेष्टिते श्वासं

अवष्टम्भ: पुरीषस्य

अरविं कुसुम्भशाकेन

अवृत्तिव्याधिशोकार्ता

अव्यक्तो5नुरस: किज्चिद्‌

अशुद्धं चलितं स्थानात्‌

अशुद्धौ बलिनो5प्यस्र

अशुष्कस्य स्थितिस्तस्य

अश्मर्याहरणं सर्प

अश्मनो जन्म लोहस्य

अश्रद्धा ,हच था शुद्धे

अश्वकर्णमहावृक्ष

अश्वयुक्त रथं खण्ड

अष्टाइगुलां वा वक्‍त्रेण

अष्टाइगुला निम्नमुखा

अष्टावद्भानि तस्याहु:

असज्चार्यो मुखे पूर्ण

असनतिनिशभूर्ज

असनादिर्विजयते

असम्मोहश्व वैद्यस्य

असात्म्यजा हि रोगा: स्युः

अस्थिदष्टे नरं पद्भ्यां

अस्थ्य्यस्थि तोद: शदनं

अस्मादल्पान्तरगुणं

अहोरात्रमुपेक्षेत

अष्टाड्रहदये

आक्षं स्वादु हिम॑ केश्यं

आक्षेप: स्नायुजालस्य

आक्षेपमोक्षै: पातव्यो

आगत्तुं शमयेद्‌ दोषं

आग्रेयं दाहभावर्ण

आचार्य: सर्वचेष्टासु

आजन्ममरणं शस्तः

आजन्म सात्य्यात्कुरुते

आतुराइ्गुलमानेन

आदानग्लानवपुषाम्‌

आद्यान्त्या जाड़ुलानूपा

आनयेज्जातुषं कण्ठात्‌

आनाहो 5न्नशकृम्मूत्र

आनूपमामिषं माष

आय स्नेहनविष्यन्द

आभेषजक्षयादेक॑

आमदोषं महाघोरम्‌

आमसंस्तम्भनो ग्राही

आमाशयाश्रयं पित्तं

आमाशये5लसीभूत:

आमेन तेन सम्पृक्‍ता

आमेनान्नेन दुष्टेन

आयतं च विशालं च

आयु: कामयमानेन

आयुष्कामदिनर्त्वीहा

आरगम्वधादिरजयति

आरगम्वधेन्द्रयवपाटलि

आरा चतुर्विधाकारा

आरा४वर्धाड्गुलवृत्तास्या

आर्द्रसन्‍्तानता त्याग:

आर्दरिका तिक्तमधुरा

आल्स्यापक्तिनिष्ठीव

आवपेत निरूहाणा

आशावान्‌ व्याधिमोक्षाय

आश्रयस्य हि नाशाय

आश्रयं पवनादीनां

आसना स्वस्थचित्तस्य

आस्थापन शुद्धतनु:

आस्यशोषानिलश्लेष्म

आहारशयनाब्रह्म

आहारो वर्णितस्तत्र

ड्

इति द्रव्यं रसान्‌ भेदैः

इति द्रव्यक्रियायोग

इति स्नेहैस्त्रिचतुरै:

इत्थं प्रतिदिन वायौ

इत्यद्र्धादर्धों दिता लेपा

इत्यध्यायशतं विश

इत्यन्न॑ विषवज्ज्ञात्वा

इत्याचार: समासेन

इयं रसायनवरा

ईषदृष्णगुरुस्निग्धा

ईषद्रक्षोष्णलवणम्‌

त्ड

उच्छास्य बस्तेर्वदने

उत्क्रोशन्ति च दृष्ट्वैत

उत्क्लिष्टानध ऊर्ध्व॑

उत्कलेशनं शुद्धिकरं

उत्क्‍लेशनार्थ वक्‍त्रेण

उत्क्‍लेशाग्निवधौ स्नेहा

उत्तानाया: शयानाया:

उत्पद्ममानासु च

उत्थानशयनाद्यासु

उदावर्तभ्रमाष्ठीला

उद्गारस्यारुचि: कम्पो

उद्धरेच्छल्यमेवं वा

उद्रिक्तलवणै: स्नेह

उद्धर्तन॑ कफहरं

उद्वेग॑ याति मार्जारि:

उद्वेजयति जिह्न::

उन्मादे5थ स्मृतिश्रशे

उन्मार्गगा यन्त्रनिपी

उपकारप्रधान: स्याद्‌

उपक्रम: पृथग्दोषान्‌

  • | उपक्रमस्य हि द्वित्वा

उपचारस्तु शमने

उपतप्तेन भुक्त च

उपनाहाहतक्रोधा

उपनाहो वचाकिण्व

उपायवित्प्रविभजे