भारतकोश
अष्टाङ्गहृदयम्

अष्टाङ्गहृदयम्

Ashtanga Hridayam

श्रीमद्वाग्भट द्वारा

स्रोत: चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान - निर्मला हिन्दी व्याख्या (डॉ० ब्रह्मानन्द त्रिपाठी) · चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान, दिल्ली · 1999 (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished387 पृष्ठ

पृष्ठ 375, कुल 387 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 375

सत्रस्थानम्‌ ]

उमाकुसुम्भजं चोष्णं

उरःकण्ठशिर:क्लोम

उछ्बूकवटाम्भोज

उरुमाणं पियालं च

उरोपाड्ुललाटस्था

उष्णं वाते कफे कोष्णं

उष्णं शीत द्विघैवान्ये

उष्णशीतगुणोत्कर्षात्‌

उष्णस्त्वच्यो हिम: स्पर्श

उष्णस्वभावैर्लघुभि:

उष्णा मत्स्या: पयः शीत॑

उष्णाम्बुना5ध:कायस्य

उष्णाम्नु स्वेदयेदस्य

उष्णेन कोपं तेनैव

उष्णेन कोपं मन्दाद्या:

उष्णो गरीयान्महिष:

उष्णोदकोपचारी स्याद्‌

उष्णो वातकफे शस्तः

ऊरुस्तम्भातिसारा55म

  • ऊर्ध्व केशभुवो याव

ऊर्ध्व॑ गुल्फस्य सकथ्यर्तो

ऊर्ध्व॑ वेध्यप्रदेशाज्च

ऊर्ध्वजत्रुविकारेषु

ऊर्ध्वप्रवृत्तवाय्वम्र ऊषकस्तुत्थकं हि

ऊष्मणो5ल्‍पबलत्वेन

ऊष्मा तूत्कारिकालोष्ट

को 5

ऋजो: सुखोपविष्टस्य

ऋत्वोरन्त्यादिसप्ताहा

हा

एकं तुल्याधिकैः घटू च

एकधारं चतुष्कोणं

एकाहं दिनमन्यचक्च

एकैकवृद्धिसमता

एते वर्गा दोषदृष्या

एभिरेवामयैरार्तान्‌

एलादिको वातकफौ

एलाउुमतुद्त्ककुष्ड एवमत्युच्चपूत्यादी

श्छोकानुक्रमणिका

एष रोध्रादिको नाम

एपित्वा सम्यगेषिण्या

ऐरावतं दन्‍्तशठं

ओजस्तु तेजो धातूनां

ओदनो विषवान्‌ सान्द्रो

कक

कचसदनसितत्व

कटुपाक॑ विबन्धघ्नं

कटुपाकरसं रुच्यं

कटटर्गलामयोदर्द

कट्टृष्णं सार्षपं तीक्षणं

कठिल्ल केम्नुकं शीत॑

कण्डुपाण्ड्त्ववीसर्प

कण्ड्कुष्ठज्वरोत्क्लेश

कण्ड्विदाह: पिटिका:

कदम्बोदुम्बरं मुक्ता

कनीन्यग्रे समस्थौल्य॑

कन्दमूलफलाघं च

कन्धरायां परिक्षिप्य

कफधाम्नां तु शोषाणां

कफपित्तानिलेष्वन्नं

कफश्चितो हि शिशिरे

कफात्‌ स्निग्धमसुक्‌पाण्डु

कफार्तो रूक्षणं रूक्षो

कफेन दुष्ट रुधिरं

कफे विदध्याद्वमन

कफोद्रेके गदे5नन्ने

कम्पाक्षेपकहिध्मासु

करोरमाध्मानकरं

करोति कफपित्ताम्नें

कर्णनासामुखशिरो

कर्णपालीं च बहलाम्‌

कर्णिकाश्रोन्दुरुविषे

कर्णे5म्बुपूर्णे हस्तेन

कर्पूरचन्दनोशीरै

कर्पूरमल्लिकामाला

कलम्बनालिकामार्ष

कल्को रसक्रिया चूर्ण

कषायं प्रायश: शीतं

कषाय: पित्तकफहा

कषायतिक्तमधुरा

कषायमधुरैः पित्ते

कषायवर्त्मतां घर्ष

कषायापहतस्नेह:

कषायो जड्येज्जिह्वां

काकजद्डममपामार्ग

कान्ताबाहुलताश्लेष:

कायमाने चित्ते चूत

कायवाकचित्तभेदेन

| कार्पासविहितोष्णीशा:

कार्श्यकाष्ण्योष्णकामत्व

काश्यमेव वरं स्थौल्यात्‌

काल: पञ्चदशैको5त्र

कालार्थकर्मणां योगो

कालीयकतिलोशीर

काले साधारणे प्रात:

काले हित मित॑ ब्रूयाद्‌

कास: श्वास: पीनसो

कासपित्तोपशमना

कासार्श:कफवातांश्च

किलाटदधिकूर्चीका

किलासकुष्ठगुल्मर्शो

कीटे स्रोतोगते कर्ण

कुक्कुटाण्डकलावाख्य

कुकूलकर्परभ्राष्ट्र

कुक्षावाध्मानमाटोप॑

कुक्षिवक्षाक्षिकूटौष्ठ

कुठार्या लक्षयेन्मध्ये

कुठेरशिग्रुसुरस

कुठेराद्या हरितका:

कुन्देन्दुधवर्ल शालिम्‌

कुम्भीर्गलन्ती्नाडीवा

कुरुते5 त्युपयोगेन

कुरुते सो5तियोगेन

कुर्यान्नि तेषु त्वरया

कुर्वते हि रुचिं दोषा

कुर्वन्ति विविधान्‌ व्याधीन्‌

कुर्वीतानन्तरं तस्य

कुशाटावदने स्राव्ये

कुशास्यं साटवदन

१२

२९