अष्टाङ्गहृदयम्
Ashtanga Hridayam
श्रीमद्वाग्भट द्वारा
स्रोत: चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान - निर्मला हिन्दी व्याख्या (डॉ० ब्रह्मानन्द त्रिपाठी) · चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान, दिल्ली · 1999 (उद्गम)
पृष्ठ 379, कुल 387 में से
संदर्भ में पढ़ेंसूत्रस्थानम् ]
नक्तान्ध्यवाततिमिर
नचात्र यन्त्रणा नापि
न चोनाष्टादशे धूम:
नताग्रं पृष्ठतो दीर्घ
न तामत्युपयुञ्जीत
न तुदेन्न च कण्ड्येत्
न तूनषोडशातीत
नतो5ग्रे शड्कुना तुल्यो
नन््दीमाषककेत्नूट
न पिनेत्पड़ुशैवाल
न भुक्त्वा न द्विजैश्छित्वा
नयने ताम्यति स्तब्धे
न रात्रावषि शीते5ति
नवं धान्यं तिलान्
नवज्वरातिसाराध:
नवमन्न॑ वां तैल
न शोधयति यद्ोषान्
नष्टनिद्रा5तिनिद्रेभ्यो
नस्याभ्यञ्जनगण्डूष
नहि मांससमं किज्चिद्
नाक्रामेच्छर्करात्नोष्ट
नाञ्जयेदभीतवमित
नाडीकलायगोजिह्ढा
नाडीयन्त्राणि सुषिरा
नाडीरिवंविधाश्वान्या
नातितीक्ष्णमृदु: श्लक्षण:
नातितीबव्रमदा लघ्वी
नातिवेगं न वा मन्दं
नातिशीतोष्णवाताशभ्रे
नात्यच्छसान्द्रं नोनाति
नात्युष्णशीतं लघु
नाद्यादजीर्णवमथु
नानाविधानां शल्यानां
नाभिरामाशय: स्वेदो
नाभिष्यन्दि न वा रूक्षं
नामुद्गसूप॑ नाक्षौद्रं
नारिकेत्नोदकं स्निग्धं
नावनं लड्डेनं चिन्ता
नावीर्य कुरुते किड्चित्
नासापु पिधायैकं
नासायां नासिकावंश
२०
३०
शछोकानुक्रमणिका
नासास्यशोषे वाक्सड्रे
नासिकां न विकुष्णीयात्
नाहे पञ्चाडगुल पुंसां
निकुम्भकुम्भत्रिफला
नित्यं हिताहारविहार
निद्रानस्थाउजनस्नान
निद्रानाशादड़मर्द
युक्त्या बध्नीयात्
निरन्नप्लीहविड्भेदि
निरूहमात्रा प्रथमे
निरूहो5न्वासनं बस्ति
निर्घातनोन्मथनपूरण
निर्भुज्य पिचुना
निर्याति शब्दवान् स्याज्च
निर्वापयेत्तत: साज्यै:
निर्वाप्य पिष्ट्वा तेनैव
निर्विबन्ध॑ प्रवर्तन्ते
निर्विषा: शैवलश्यावा
निर्हरेद्वमनस्यात:
निर््ते तु कुपितो
निवाते5न्तर्बहि: स्निग्धो
निवांते तर्पणं योज्यं
निशां सुप्तं सुजीर्णान्ने
निशाहर्भुक्तवान्ताह:
निशि चात्ययिके कार्य
-| निशे बृहत्यौ हपुषा
निश्यन्यथा वातकफाद्
निष्पद्यन्ते यतो भावा
निहन्यादपि चैतेषां
नीचरोमनखश्मश्रु
नीत्वा राजी रसे ताम्रा
नेत्र दशाइगुल मुद्ग
नेत्रस्तम्भे च बस्तिस्तु
नैकरूपा रुजो5स्थिस्थे
नैकः सुखी न सर्वत्र
नोर्ध्वजत्रुग॒दश्वास
न्यग्रोधपिप्पलसदा
न्यग्रोधादिर्गणो व्रण्यः
न्यूनो यवादनुयव:
प
पकक्व॑ हिध्मावमथुजित्
अ०
पक्व॒तालकपोताभं
पकक्वमाशु जरां याति
पक््वलिड़ं ततो5स्पष्टं
पकक््वाशयकटीसक्थि
पक््वे5ल््पवेगता म्लानि:
पक्षाद्वरिको वमिते
पचेत्प्रदी प्तैरग्य्रार्
पच्यमानो विवर्णस्तु
पञचकेष्वेकमेवाम्लो
पञ्चमूल महद्व्याघ्य्रौ
पञ्चमे5थ तृतीयें वा
पञ्च वा सप्त वा पित्ते
पटोलकटुरोहिणी
पइम्लमधुरा: स्निग्धा:
पत्तूरो दीपनस्तिक्तः
पथ्यामलकमृद्वीका
पथ्या: समासात्ता नद्यो
पद्मकपुण्डरौ वृद्धि
परं वातहरं स्निग्धम्
परूषकं वरा द्वाक्षा
पर्वसु स्थूलमूलानि
पलाण्डुस्तद्गुणन्यून:
पश्चाच्चिकित्सेत् तूर्ण वा
पाक: फलानामामानां
पाचन दीपने क्षुत्तृड्
पाचयित्वा हरेच्छल्यं
पाटलावासितं चाम्भ:
पाणिभ्यां मथ्यमानेन
पाण्डूदरातिसाराशों
पादेनापथ्यमभ्यस्तं
पादौष्ठत्वक्करै: श्यावैः
पानक॑ पज्चसारं वा
पानपं पाययेन्मच्य
पार्थिव गौरवस्थैर्य
पालइक्यावत्स्मृतश्चज्चु:
पाषाणगर्भहस्तस्य
पिण्डो रसक्रिया चूर्ण
पित्त पञ्चात्मकं तत्र
पित्त याति चय॑ कोप॑
पित्तरक्तोत्थयोर्जन्घो
पित्तस्थ सर्पिष: पान॑