भारतकोश
अष्टाङ्गहृदयम्

अष्टाङ्गहृदयम्

Ashtanga Hridayam

श्रीमद्वाग्भट द्वारा

स्रोत: चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान - निर्मला हिन्दी व्याख्या (डॉ० ब्रह्मानन्द त्रिपाठी) · चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान, दिल्ली · 1999 (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished387 पृष्ठ

पृष्ठ 380, कुल 387 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 380

पित्ताज्ज्वरातिसारान्त

पित्तावसानं वमन

पित्ताविरोधि नात्युष्णं

पित्ताम्रकोपतृण्मूर्ज्छा

पित्तेन पद्मकाचैस्तु

पित्ते मन्दो5नल: शीतं

पित्ते स्वादुहिमौ साज्य

पित्तोत्तरे वातमध्ये

पिधाय चि्द्रमेकैक

पीडनाक्षमता पाक:

पीडिते5न्तर्गते स्नेहे

पीतदुग्धदधिस्नेह

पीतविष्मूत्रनेत्रत्वक्‌

पीते विषे गरे5पच्यां

पीनसे मुखरोगेषु

पीनसे मूत्रकृच्छे च

पीनसाक्षिशिरोहद्‌

पीवरोरुस्तनश्रोण्य:

पुंस्त्रियो: पूर्वपश्चार्धे

पुटपाकं प्रयुज्जीत

पुण्ड्र: पाण्डु: पुण्डरीका

पुरीषे वायुरन्त्राणि

पुरीषे वायुरन्त्राणि

पुस्तस्त्रीस्तनहस्तास्य

पूर्ण5ब्दे5ड्गुलमादाय

पूर्वी धातु: परं कुर्याद्‌

पृथु. कुठारी गोदन्त

पेयं नोष्णोपचारेण

पेयां न पाययेत्तेषां

पेयां विलेपौमकृतं

पेया च पज्चप्रसृता

पेश्यस्थिसन्धिकोष्ठेषु

प्रकाशक्षमता स्वास्थ्यं

प्रकाशयेन्नापमानं

प्रक्लिब्नदेहमेहाक्षि

प्रक्ञालनादि दिवसे

प्रक्षाल्य तैलप्लोताक्त

प्रक्षिप्प बस्तौ प्रणयेत्‌

प्रक्षिप्प मुष्ककचये

प्रच्छ्दने निरहे च

प्रच्छाद्य मांसपेश्या

५४

अष्टाड्गरहदये

प्रच्छाद्यमौषधं पत्रै:

प्रच्छानं पिण्डिते वा स्यात्‌

प्रच्छानेनैकदेशस्थं

प्रतिमर्श: क्षतक्षाम

प्रतिलोममनुत्तुण्डं

प्रत्यह क्षीयते श्लेष्मा

प्रत्यादित्यं निषण्णस्य

प्रपीडयेत्तथा नाभि

प्रभूतकृमिमज्जासूड

प्रभूते शोधनं तंद्धि

प्रयुज्यमानं लभते

प्रयोग: शमयेद्‌ व्याधिं

प्रलम्नि मांस विच्छिन्न

प्रवर्तयन्‌ प्रवृत्तांश्व

प्रवर्तयेत्कषुतिं सक्तां

प्रवातयानपानाध्व

प्रवाहिकायां शूलिन्यां

प्रवृत्ति: सविबन्धा वा

प्रशस्ता लेखने ताग्री

प्रशस्तो बुंहण: कण्ठ्य:

प्रसक्तवमथो: पूर्वे

प्रसन्नवर्णेन्द्रियमिन्द्रि

प्रसारणाकुज्चनत: सन्धि

प्रसृतं बढ्धयेदृरध्व प्रसृष्टे विष्मृत्रे हृदि

प्रहृष्टे मेहने जड्ढा

प्राक्नेह एक: पउ्चान्ते

प्राइमध्योत्तरभक्तो सा

प्राइमुखं पाययेत्‌ पीतो

प्राच्यावन्त्यपरान्तोत्मा

प्राणादिभेदात्पञ्चात्मा

प्रातः श्लेष्मणि मध्याह्े

प्रातर्नागरधान्याम्भ:

प्रायेण फलमप्येवं

प्रायो5म्लं पित्तजननं

प्रायो निर्भुज्यते तद्धि

प्रिय: पिपीलिकादीनाम्‌

प्रियइगुपुष्पाउजनयु

प्रीणनं जीवन लेप:

फल कदल्यास्तक्रेण

फलानामवरं तत्र

फणितं गुर्वभिष्यदि

फेनिलं जन्तुमत्तप्तं

फेनोर्ध्वराजीसीमन्त

बद्धस्तु चूर्णितो भग्नो

बद्ध्वा विध्येत्सिरामित्थम्‌

बध्नीयाद्वाढ्मुरुस्फिक्कक्षा

बन्धनानि तु देशादीन्‌

बध्रान्त्रजिह्ाबालाश्व

बलाका वारुणी युक्ता

बलाको त्क्रोशचक्राह्न

बल्या: किलाटपीयूष

बस्तिं प्रकल्पयेद्वैद्य:

बस्तियन्त्राकृतीमूले

बस्तिरेको5निले स्निग्ध:

बस्तिरविरिको वमन॑

बस्तिशुद्धिकरं वृष्यम्‌

बस्तिशुद्धिकरै: सिद्ध

बस्तिहन्मूर्धजक्लोरु

बस्ती स्त्रिरात्रमेव॑ च

बस्तौ रोगेषु नारीणां

बहुपित्तो मृदुः कोष्ठ:

बहुमूत्रपुरीषोष्मा

बहुमेद: कफा: स्वप्यु:

बालं पित्तहरं शीत॑

बालमूलकवार्ताक

बालवृद्धकृशस्थूल

बिन्दुद्रयोना: कल्कादे:

किभेति दुर्बलो5भी क्षण

बिसेनात्ते ततः शल्ये

बुद्धिप्रसादं बलमिन्द्रि

बृंहणं धल्वमांसोत्य

बृंहणं मधुरं मांस

बृंहणं लद्ढनं वाउल

बृंहणो लड्ठनश्वेति

बृंहणो रसमच्याद्यै:

बृंहयेद्‌ व्याधिभैषज्य

ब्रह्मचर्यरतेग्राम्य

ब्रह्मदक्षाश्विरद्रेन्द्र

ब्रह्मा स्मृत्वा5 5युषो वेद