भारतकोश
अष्टाङ्गहृदयम्

अष्टाङ्गहृदयम्

Ashtanga Hridayam

श्रीमद्वाग्भट द्वारा

स्रोत: चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान - निर्मला हिन्दी व्याख्या (डॉ० ब्रह्मानन्द त्रिपाठी) · चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान, दिल्ली · 1999 (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished387 पृष्ठ

पृष्ठ 381, कुल 387 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 381

मृत्रस्थानम्‌ ]

ब्राह्मे मुहूर्त उत्तिष्ठेत्‌

भर

भक्‍्त्या कल्याणमित्राणि

भगन्दरारनुदग्रन्थिदुष्ट

भड्ढे च युञ्ज्यात्फलकं

भजेन्मधुरमेवान्न॑

भद्रदारुनतं कुष्ठं

भल्लातकस्य त्वड्मांसं

भवत्यल्पेन्धनो धातून्‌

भवन्त्यतिविरिक्तस्य

भवेद्वरीयो5तिश्ृतं

भस्मपांशु परिध्वस्तं

भाषण सामिभुक्तस्य

भासो विरुध्यते शूल्य:

भिन्नांशे अपि मध्वाज्ये

भिषक्‌ द्रव्याण्युपस्थाता

भीरुगर्भिण्युतुमती

भुक्तभक्तशिर:स्नात

भुञ्जानो जाड़लैमपि:

भूतानां तदपि द्वैध्या

भूमिदेहप्रभेदेन

भेदा द्विषष्टिनिर्दिष्टा:

भेदानार्थे5परा सूची

भेदि विष्टम्भ्यभिष्यन्दि

भेषजक्षपिते पथ्यम्‌

भोजन च॑ यथा

भोजनं तृणकेशादि

भोजन हीनमात्र तु

भोज्यो5न्न॑ मात्रया पास्यन्‌

भ्रमक्लमोरुदौर्बल्य

मम

मण्डलाग्रं फले तेषां

मण्डलाग्र वृद्धिपत्र

मत्स्यनिस्तलनस्नेहे

मत्स्या: पर कफकरा:

मदनकुटजकुष्ठ

मदनमधुकलम्बा

मदापस्मारमूर्च्छाय

मद्य तीक्ष्णोष्णरक्षाम्ल

मद्य न पेयं पेयं वा

मद्यपीते5बलकश्रोत्रे

७८ अण० ह०

श्छोकानुक्रमणिका

मद्यविक्रयसन्धान

मधुकस्य च मृद्वीका

मधुपद्वादिशेषं च

मधुरं लवणं किज्चि

मधुरं श्लेष्मलं प्रायो-

मधुरै: सघुतै: स्तन्य

मधुसर्पिरवसातैल

मधूक॑ मधुक बिम्बी

मध्यमं कफवातघ्न॑

मध्ये5स्य त्यड्गुलं छिद्र

मध्येष्वेष्वेव मध्यो5न्य:

मध्योर्ध्ववृत्तदण्डां च

मन्थानुपान: क्षैरेयो

मन्द्घर्षश्रुरागे5क्ष्णि

मन्दवहिमसंशुद्ध

मन्याशिर:कर्णमुखा

मन्यास्तम्भे स्वरप्नंशे

मयूरकण्ठतुल्योष्मा

मर्मनष्ट पृथड़नोक्त

मर्महीने यथासत्ने

मर्शश्व प्रतिमर्शश्व

मर्शे च प्रतिमर्शे च

मलानामतिसूक्ष्माणां

मलानुलोमनी पथ्या

मसूरदलवको द्वे

मसूराकारपर्यन्तैः

मस्तुदण्डाहतारिष्ट

मस्तुनि स्यात्कपोताभा

मस्तु सौवर्चलाढ्ं वा

मांसं गण्डार्ुदग्रन्थि

' | मांस सद्योहत शुद्ध

मांसच्छेदो5तिझ्ग्रौक्ष्याद्‌

मांसदाहो मधुस्नेह

मांसधावनतुल्यं वा

मांसप्रणष्टं संशुद्धया

मांसले निक्षिपेहेशे

मांसानुगस्वरूपौ च

मांसे5क्षग्लानिगण्डस्फिक्‌

मात्रां त्रिपलिकां कुर्यात्‌

मात्राबस्ति: स्मृतः स्नेंहः

मात्रा विगणयेत्तत्र

(७०

मात्रागतमुपेक्षेत

मात्राशी सर्वकालं स्यात्‌

मात्रासहस्राण्यरुजे

माधुर्यादविदाहित्त्वा

मानुषं वातपित्तासृग्‌

माद्कि लेखन हद

मालतीमल्लिकापुष्पै

माषनिष्पावशाल्क

माषो5त्र सर्वेष्ववरो

मासैद्विसंख्यैर्माघादै:

मिथ्यायोग: समस्तो5सा

मुक्ता तु भाष्ययानाध्व

मुखेन विट्प्रवृत्तिश्च

मुजैर्मुखानि यन्त्राणां

मुचुण्डीसूक्ष्मदन्तर्जु

मुत्तोंलीं मेढुग्रीवादौ

मुद्र माषं कछायं च

मुद्गाढकीमसूरादि

मुद्रिकानिर्गतमुखं

मुष्ककस्नुग्वराद्वीपि

मुस्तावचाग्निद्विनिशा

मुहुर्मुहर्विषच्छर्दि

मूत्र गो5जाविमहिषी

मूत्रकृच्छूविकारेषु

मूत्रकृच्छार्जुदग्रन्थि मूत्रवृद्धिक्षयोत्यांश्व

मूत्रस्य रोधात्पूर्वे च

मृत्राघातप्रमेहाणां

मूत्रेडल्पं मूत्रयेत्कृच्छाद्‌

मूर्धतैलं बहुगुण मूर्धादिरोगा: सन्ध्यस्थि

मूलाग्रजन्तुजग्धादि

मूलाग्रेडड्गुष्ठकोलास्थि

मृग्यं वैष्करिकं किज्च

मृणालवलया: कान्ता:

| मृत्कपालाज्जनक्षौम

मृदुपट्टात्तकेशान्तो

मृदूनां कठिनानां च_

मृद्वेणुदारुश्वुद्भास्थि

_ मेघवृष्टयनिलै: शीतै:

मेद:शुक्रबलश्लेष्म