आयुर्वेद दर्शन

भद्रकाण्य का कर्मवाद

१०२

तत्र आत्मागमस्तावद्वेदः, यश्चान्योऽपि कश्चिद्वेदार्थादविपरीतः परीक्षकैः प्रणीतः शिष्टानुमतो लोकानुग्रहः प्रवृत्तः शास्त्रवादः स चात्मागमः । आत्मागमादुपलभ्यते दानं तपो यज्ञं सत्याहिंसा ब्रह्मचर्याण्यभ्युदयतिः श्रेयसं कराणीति । .

न चानतिवृत्तसत्त्वदोषाणामदोषैरपुनर्भवेो धर्मद्वारे- पूषदिर्यते । धर्मद्वारावहितैश्च व्यपगतभयरागद्वेषलोक- मोहमानैर्ब्रह्मपरैरागैः कर्मविद्विरनुपहतसत्त्वबुद्धिप्रचारेः पूर्वैः पूर्वतैरैर्मेहर्षिभिर्दिव्यचक्षुर्भिर्दृष्टवोपदिष्टः पुनर्भव इति व्यवस्थे- देवम् ।

प्रत्यक्षस्य चोपलभ्यते “ मातापित्रो विसहशान्यपत्यानि, तुल्यसंभवानां वर्णस्वराकृतिस्तत्त्वबुद्धिभाग्यविशेषाः, प्रवरा- वरकृत्जन्म, दास्यैश्वर्यम, सुखासुखमायुः, आयुषो वैषम्यम्, इहकृतस्यावाप्तिः, अक्षिश्चितानां च रुदितस्तनपानहासत्रासादीनां च प्रवृत्तिः, लक्षणोत्पत्तिः, कर्मसाहस्रे फलविशेषः, मेधा कचित् कचित्कर्मण्यमेधा, जातिस्मरणम् इहागमनमितश्चयुतानां च भूतानाम्, समदर्शने प्रियाप्रियत्वम् ” ।

अतएवानुमीयते यत् स्वकृतसपरिहार्यमविनाशि पौर्ब देहिकं दैवसंज्ञकमानुबंधिकं कर्म, तस्यैतत्फलम्, इत्थान्य- ज्ञविष्यतीति । फलाद् बीजमनुमीयते फलं च बीजात् ।

युक्तिश्चैषा—पञ्चधातुसमुदायाद्भंजनम्, कतृकरणसंप्र- योगात् क्रियाः, कृतस्य करणं नाकृतस्य, नांकुरोत्पत्तिरबीजात्,