आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

५. ] आयुर्वेदप्रकाशः । ८९ फिरङ्गदेशजं जन्तोर्हन्ति रोगं सुदुस्तरम् । विसर्पमण्डलं कण्डूं पामां विस्फोटकं तथा ॥ १६ ॥ वातरक्तकृतान् रोगानन्यानपि विनाशयेत् । एतद्भेषजसेवी तु लवणाम्लौ विवर्जयेत् ॥ १७ ॥ तथा कटुरसं वह्निमातपं दूरतस्त्यजेत् । लवणं यः परित्यक्तुं न शक्नोति कथंचन । स तु सैन्धवमश्नीयान्मधुरोपरसो हि सः ॥ १८ ॥ इति भावप्रकाशीयं हरितालभस्म बहुभिर्बहुशोऽनुभूतमस्ति । अथ लघुयोगतरङ्गिण्याम्— जम्बीरद्रवमध्ये तु प्रक्षाल्य नतमण्डनम् । दशांशं टङ्कणं दत्त्वा खण्डशः परिमेलयेत् ॥ १९ ॥ चतुर्गुणे गाढपट्टे निबध्य प्रहरद्वयम् । दोलायन्त्रेण संस्वेद्य प्रदीपप्रतिमेऽनले ॥ २० ॥ चूर्णतोये काञ्जिके च कूष्माण्डाम्बुनि तैलके । त्रिफलाम्बुनि तत्पश्चात्क्षालयित्वाऽम्लवारिणा ॥ २१ ॥ ततः पलाशमूलत्वग्वारिपिष्टं प्रशोषयेत् । महिषीमूत्रसंपिष्टं पुनस्तं परिशोषयेत् ॥ २२ ॥ तं गोलकं शरावाभ्यां संपुटीकृत्य यत्नतः । खाते गजपुटे पक्त्वा स्वाङ्गशीतं समुद्धरेत् । अजादुग्धैः पुनः पिष्ट्वा शोषयेद्गोलकीकृतम् ॥ २३ ॥ आकण्ठं भस्म पालाशं हण्डिकायां विनिक्षिपेत् । सम्यक् चूर्णस्य कुडवं दत्त्वा तत्र विचक्षणः ॥ २४ ॥ स्थापयेद्गोलकं तत्र पुनश्चूर्णं च भस्म च । यथा धूमो बहिर्याति न तथा तां विमुद्रयेत् ॥ २५ ॥ द्वात्रिंशत्प्रहरानग्निं चूल्यां भक्तवदर्पयेत् । स्वाङ्गशीतं समुद्धृत्य संचूर्ण्य नतमण्डनम् ॥ २६ ॥