आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

६. ] आयुर्वेदप्रकाशः । ९३ अथ षष्ठोऽध्यायः । अथ मनःशिलाया नामलक्षणगुणाः शोधनं च । मनःशिला मनोगुप्ता मनोह्वा नागजिह्विका । नेपाली कुनटी गोला शिला दिव्यौषधिः स्मृता ॥ १ ॥ तालकस्यैव भेदोऽस्ति मनोह्वा च तदन्तरम् । तालकं त्वतिपीतं स्याद्भवद्रक्ता मनःशिला ॥ २ ॥ मनःशिला त्रिधा प्रोक्ता श्यामाङ्गी करवीरिका । द्विखण्डाख्या च तासां तु लक्षणानि निबोधत ॥ ३ ॥ श्यामा हिङ्गुलवद्रक्ता किंचित्पीताऽतिदीप्तिका । करवीरा रक्तवर्णा चूर्णरूपाऽतिभारयुक् ॥ ४ ॥ किंचिद्रक्ता च गौरा च द्विखण्डा भारवत्तरा । त्रिविधासु च श्रेष्ठा स्यात्करवीरमनःशिला ॥ ५ ॥ अथ गुणाः— मनःशिला गुरुर्वर्ण्या सरोष्णा लेखनी कटुः । तिक्ता स्निग्धा विषश्वासकासभूतकफास्रनुत् ॥ ६ ॥ अशुद्धमनःशिलागुणाः— मनःशिला मन्दबलं करोति जन्तुं ध्रुवं शोधनमन्तरेण । मलस्य बन्धं किल मूत्ररोधं सशर्करं कृच्छ्रगदं च कुर्यात् ॥७॥ अथ मनःशिलाशोधनम्— पचेत्त्र्यहमजामूत्रे दोलायन्त्रे मनःशिलाम् । भावयेत्सप्तधा पित्तैरजायाः शुद्धिमृच्छति ॥ ८ ॥ अथ मतान्तरम् ।— जयन्तिकाद्रवे तैले दोलायन्त्रे मनःशिला । दिनमेकमजामूत्रे भृङ्गराजरसेऽपि च ॥ ९ ॥ मतान्तरम्— अगस्त्यपत्रतोयेन भाविता सप्तवारकम् । शृङ्गवेररसैर्वापि विशुध्यति मनःशिला ॥ १० ॥