आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

११०] आयुर्वेदप्रकाशः । ११७ निधाय सन्धिरोधं च कृत्वा संशोष्य गोलकम् । वह्निं खरतरं कुर्यादेवं दद्यात्पुटत्रयम् । निरुत्थं जायते भस्म सर्वकर्मसु योजयेत् ॥ ६९ ॥ इति हेमभस्म ॥ काञ्चनारप्रकारेण लाङ्गली हन्ति काञ्चनम् । ज्वालामुखी तथा हन्यात्तथा हन्ति मनःशिला ॥ ७० ॥ लाङ्गली कलिहारी । इति हेमभस्म ॥ शिलासिन्दूरयोश्चूर्णं समयोर्कदुग्धकैः । सप्तधा भावयित्वा तु शोषयेच्च पुनः पुनः ॥ ७१ ॥ ततस्तु गालिते हेम्नि कल्कोऽयं दीयते समः । पुनर्धमेतितरां यथा कल्को विलीयते ॥ ७२ ॥ एवं वेलात्रयं दद्यात्कल्कं हेममृतिर्भवेत् । इति रसवर्जं हेमभस्म । अथ स्वर्णभस्मपरीक्षा— जाम्बवाभं सुवर्णस्य भस्म प्राहुर्भिषग्वराः ॥ ७३ ॥ अथ सुवर्णद्रुतिः ।— चूर्णं सुरेन्द्रगोपानां देवदालीफलद्रवैः । भावितं सदृशं हेम करोति जलवद्द्रुतिम् ॥ ७४ ॥ मण्डूकास्थिवसाटङ्कहयलालेन्द्रगोपकैः । प्रतीवापेन कनकं सुचिरं तिष्ठति द्रुतम् ॥ ७५ ॥ अथ रूप्यस्योत्पत्तिनामलक्षणगुणशोधनमारणानि । त्रिपुरस्य वधार्थाय निर्निमेषैर्विलोचनैः । निरीक्षयामास शिवः क्रोधेन परिपूरितः ॥ ७६ ॥ ततस्तूल्का समभवत्तस्यैकस्माद्विलोचनात् । अपरस्माद्वीरभद्रो गणो वह्निरिव ज्वलन् ॥ ७७ ॥ तृतीयो ह्यश्रुबिन्दुस्तु लोचनादपतद्भुवि ।