आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

१. ] आयुर्वेदप्रकाशः । ३५ अत्यम्लितमुद्वर्तिततारारिष्टादिपत्रमतिशुद्धम् । आलिप्य रसेन ततः क्रामणलिप्तं पुटेषु विश्रान्तम् ॥ २५६ पुटः प्रायेण चूलिकाधस्तादस्य ॥ अर्धेन मिश्रयित्वा हेम्ना श्रेष्ठेन तद्दलं पुटितम् । क्षितिखगषड्रक्तमृदा वर्णपुटोऽयं ततो देयः ॥ २५७ ॥ अर्धेनेत्युपलक्षणम् । क्षितिखगः कासीसम् ॥ अन्यच्च— रज्जुभिर्भेकवङ्गेभैः स्तम्भयोः सारलोहयोः । बध्यते रसवेतण्डो युक्त्या श्रीगुरुदत्तया ॥ २५८ ॥ शिलाचतुष्कं गन्धेशौ काचकूप्यां सुवर्णकृत् । कीलालायःकृतो योगः खटिकालेपनाधिकः ॥ २५९ ॥ मण्डूकपारदशिलाबलयः समानाः संमर्दिताः क्षितिविलेशयमन्त्रिजिव्हैः । यन्त्रोत्तमेन गुरुभिः प्रतिपादितेन स्वल्पैर्दिनैरिह पतन्ति न विस्मयध्वम् ॥ २६० ॥ लोहं गन्धं टङ्कणं आमयित्वा तेनोन्मिश्रं भेकमावर्तयेत्तु । तालं कृत्वा तुर्यवङ्गान्तराले रूपस्यान्तस्तच्च सिद्धोक्तबीजे २६१ लोहभेकि सिद्धमते तारभेकीति बीजद्वयम् ॥ द्रुतदर्दुरपूतिलोहसेकः कुरुते हिङ्गुलखण्डपक्षखण्डम् ॥ २६२ १ भेको अभ्रकं, इभो नागः । २ सारलोहयोः स्वर्णरौप्ययोः । ३ रसवे- तण्डो रसमातङ्गः । ४ मण्डूको अभ्रकम् । ५ '-यन्त्रजिव्हैः' क. । क्षितिः कासीसं, विलेशयो नागः, मन्त्रिजिव्होऽग्निः काञ्चनमित्यर्थः । ६ यन्त्रोत्तमेन भूधरयन्त्रेण । ७ गन्धं टङ्कणं च आमयित्वा संमर्द्य, तेनोन्मिश्रं लोहं भेकं (अभ्रकं) च वह्नौ आवर्तयेत् द्रावयेत्, तत् 'लोहभेकि' नाम सिद्धबीजम् । तुर्यवङ्गान्तराले तालं कृत्वा (तालयोगेन वङ्गं हत्वेत्यर्थः ) तद्वङ्गं रूपस्यान्तर्द्द- द्यात्, तच्च रूप्यं सिद्धोक्तबीजे (पूर्वोक्तबीजे) आवर्तयेत् । इदं तु 'तारभेकि' नामसिद्धबीजम् । ८ दर्दुरः अभ्रकं, पूतिलोहौ नागवङ्गौ, तेषां मिलितानां द्रुतानां सेको हिङ्गुलखण्डस्योपरि कृतश्चेत्तस्य पक्षखण्डं पक्षच्छेदं करोति, हिङ्गुलभस्म जायते इत्यर्थः ।