आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

६० आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [ अध्यायः अरतौ शीततोयेन मस्तके परिषेचनम् । तृष्णायां नारिकेलाम्बु मुद्गयूषं सशर्करम् ॥ ४८४ ॥ उद्गारे सति दध्यन्नं कृष्णजीरं ससैन्धवम् । कार्षिकं स्वर्जिकाक्षारं कारवेल्लीरसप्लुतम् । गोमूत्रसैन्धवयुतं तस्य संस्रावणं परम् ॥ ४८५ ॥ तस्य रसाजीर्णस्य ॥ सिन्धुकर्कटिगौमूत्रं कारवेल्लीरसप्लुतम् । सौवर्चलसमायुक्तं रसाजीर्णे पिवेन्नरः ॥ ४८६ ॥ शरपुङ्खां सुरदालीं पटोलवीजं च काकमाचीं च । एतेषामेकतमं कथितमजीर्णे रसायने तु पिवेत् ॥ ४८७ ॥ हारीतं प्रत्यात्रेयः— धान्यादीनां च सर्वेषां यवगोधूमषष्टिकाः । नेष्टास्तु विदलाः सर्वे मुक्त्वा मुद्गांस्तथाऽऽढकीम् ॥४८८॥ आज्यं स्नेहे मधुषु मधुरं चेक्षुजातं हि यत्स्यात् श्रेष्ठं खण्डं बत वरसितं क्षारयुक्तं न तत्स्यात् । हिङ्गु श्रेष्ठं सकलसुरभौ सैन्धवं सिन्धुजेषु रागे यूषाः प्रवररजनीसूरणाद्रौ च कन्दे ॥ ४८९ ॥ अशुभं पत्रशाकं तु सर्वाणि द्विदलानि च । संस्कृतानि विधानेन न स्युर्दोषकराणि च ॥ ४९० ॥ केशादिजुष्टं कृतशीतमुष्णं शाकावरान्नैर्र्वहुलं महोष्णम् । निशोषितं यल्लवणाधिकं च संत्याज्यमन्नं रससेविभिस्तत् ४९१ तक्रं हितं स्नेहगतं तथा दधि गोक्षीरजातं सकलं हितं स्यात् । मुक्त्वा च तैलाम्बुसुरारनालं स्यादम्बुपानं न हितं रसायने ॥ तैलं च चित्रा गिरिजाभवं यत्सुस्वादहीनं शटितामदग्धम् । विनष्टदुग्धं त्वशुभं च सर्वं खादेत्कदाचिन्न रसायनी नरः४९३