आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

२. ] आयुर्वेदप्रकाशः । ६९ अथ शोधितगन्धकगुणाः ।— शुद्धो गन्धो हरेद्रोगान् कुष्ठमृत्युजरादिकान् । अग्निकारी महानुष्णो वीर्यवृद्धिं करोति हि ॥ १५ ॥ अथाशोधितगन्धकदोषः । अशुद्धगन्धः कुरुते च कुष्ठं तापं भ्रमं पित्तरुजं तथैव । रूपं सुखं वीर्यबलं निहन्ति तस्माद्विशुद्धो विनियोजनीयः ॥१६ अथ गन्धकशोधनं कथ्यते । गन्धः संक्षीरभाण्डस्थो वस्त्रे कूर्मपुटाच्छुचिः । अथवा काञ्जिके तद्वत्सघृते शुद्धिमाप्नुयात् ॥ १७ ॥ अथ शोधनयोग्यगन्धकलक्षणम् । शुकपिच्छसमच्छायो नवनीतसमप्रभः । मसृणः कठिनः स्निग्धः श्रेष्ठो गन्धक उच्यते ॥ १८ ॥ अथान्यमते शोधनम् ।— लोहपात्रे विनिक्षिप्य घृतमग्नौ प्रतापयेत् । तप्ते घृते तत्समानं क्षिपेद्गन्धकजं रजः ॥ १९ ॥ विद्रुतं गन्धकं ज्ञात्वा तनुवस्त्रे विनिक्षिपेत् । यथा वस्त्राद्विनिःसृत्य दुग्धमध्येऽखिलः पतेत् ॥ २० ॥ शीतो निष्कासितो धौतो जलं वस्त्रेण शोषयेत् । एवं नैर्मल्यमापन्नो गन्धकः शुद्ध उच्यते ॥ २१ ॥ एवं वारत्रयं शोध्यो भिन्ने दुग्धे प्रयत्नतः । भक्षणार्थं हि भिषजा योगार्थं सकृदेव च ॥ २२ ॥ वस्त्रनिर्गलितशुद्धस्य प्रयोजनमाह वाग्भटः— एवं संशोधितः सोऽयं पाषाणानम्बरे त्यजेत् । घृते विषं तुषाकारं स्वयं पिण्डत्वमेति च ॥ २३ ॥