बौधायन श्रौतसूत्रम् (कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा - सम्पूर्ण प्रश्न एवं श्रौत-याग कल्प सटीक)
Baudhayana Shrautasutra of Taittiriya Samhita with Commentary
आचार्य बौधायन (सम्पादक: डब्ल्यू. कालन्द) द्वारा
यत्ते शिल्पमिति च ' व्याहृतीर्जपिलापो व इति यजमान उपतिष्ठत ' एवमुत्तरैरुपस्थानं व्याहृतीर्जपित्वा ' सप्त सूर्याः सप्त दिशो नानासूर्या यद् द्यावशिरं देवानामिति चतस्रः सौरीः पुरस्तात्केदसम्भरमित्येकामर्धमासा इत्युपरिष्टात्कांला अप्सु निविशन्त इति१ दक्षिणतः ' किग्ँ स्विद्वेति पञ्च ४ वैष्णवीः२ ' पृच्छामि त्वा परं मृत्युमिति चतस्रो मृत्युमतीः ' पृच्छामि त्वा पापकृत इति चतस्रो निरयवतीरौ३ यस्मिन्नग्ने नयेति द्वे ' अग्निस्र जातवेदास्येत्यष्टौ दिश्या दिशो व इति यजमानः ' प्रभ्राजमाना इत्येकादश रुद्राः ' प्रभ्राजमान्य इत्येकादश रुद्राण्यः पदशो मध्ये ' रूपाणि व इति यज- १० मानः ' स्वानभ्राडित्येकादश गन्धर्वगणाः पदशः पश्चात्सौरी मिमायेत्येका४ ' वराहवः श्वतपस इति सप्त वाताः पदशः ' समानमेतदिति वृष्टिमती५ ' यदक्षरमिति लोको ' जम- दग्निरित्याप्यायितस्तंक्षंयोरिति शंयुः ' सहस्रवृदित्यष्टौ संयानीः ' स संग्राम इति द्वे च६ ' पवित्रवन्तः पवित्रं ते १४ ब्रह्मा देवानामसतः सद्यः इति चतस्रः पवित्रवत्य उत्तरतो ' ऽसौ य ऋक्षा इति सप्त मध्ये ' ऽन्धो मणिमिति पञ्च १ द्वे ins. M. २ Thus BHU ; वैष्णाव्यः M Be Ben. ३ निरपवतौ० B ; पषमतौर० Ben ; यमवतौर० Be. ४ एकां H Be Ben U. ५ ०तीं HU ; दृष्टिभिर् M ; Be Ben om. the word. ६ om. B,
वैश्वदेवैरुत्तरत ' आ तमग्ने रथमिति तिस्र ' आतनुष्वेति चतस्र ' आ मन्द्रैरित्येकां यजमान उपदध्यादंणुरभिष्येति द्वे ' सुब्रह्मख्योमित्येकामरुणाश्च दूति चतस्रो रेवतीर्ब्रह्मण उद- रणमसौति चतस्रो ब्रह्मसदना ' अष्टयोनीमित्यष्टौ दिश्या ' ५ मित्रस्य वरुणस्येत्यष्टौ दिश्याः ' पुष्करपर्णँ रुक्मँ हिरण्मयं पुरुषं कूर्ममिति महाग्निवदेव १ तान्युपधाय हंसः शुचिष- दिति द्वे दूरोहणे पुरुषमभितस्त॑दित्यदमिति द्वे मध्ये ' वसूनाँ रुद्राणामित्यष्टावुत्तरतो ' रश्मयो व दूति यजमान ' आरोगस्येत्यष्टावुपरिष्टादापो व इति यजमानः ' प्रभ्राज- १० मानानामित्येकादश प्रभ्राजमानानामिति चैकादश मध्ये ' रूपाणि व दूति यजमानो ' ऽग्नेः पूर्वदिश्यस्येत्यष्टौ दिश्या ' [L
४३४ बौधायनश्रौतसूत्रम् । [१६।२०।] तिस्रः ।' पुनर्मामैत्विति च तिस्रः१ ।' स्वयमातृण्णादि समान- मुत्तरऽ̄ सावित्रेण ' स्वयमातृण्णा लोकंपृणान्वैता आपः पञ्च चितयो भवन्ति ' प्रतिदिशं चितीः२ पुष्करपर्णादिभिः प्रच्छादनं ' लोकं पृणयैव द्वितीयामेत्याः प्रथमचितिवन्न ' पुष्करपर्णादय ' उत्तरतो३ लोकंपृणयापवर्गा ' दीर्घदारुभि- ५ र्मञ्चं४ कृत्वा पृष्टो दिवीति पुरीषव्यूहनमन्त्येष्टके५ शतरुद्रीय- होमो ' ऽ̄नुशूक्सनान्ते ऽ̄ग्निप्रणयनम् ' हूयमानायां६ वैश्वान- यज्ञो ब्राह्मणेन७ व्याख्यातो ऽ̄नकामस्य सर्वकामस्य८ वा पर्वणिपर्वणि वैश्वानयज्ञः ।' सोत्तरवेदिषु क्रतुषु चिन्वीतेति यथाब्राह्मणं ' तस्यैतद्वतमिति यथाब्राह्मणं संमितासु१० व्रत- १० समुच्चया१० ।' आपो न बीभत्स्या यथाब्राह्मणमेककामः ११
१ चतस्रः M ; चतिस्र: the other MSS. २ चितिं H चितिः U. ३ उत्तर Be Ben. ४ ०र्मेचं M. ५ ०मंत्येष्टकोर्ध्व MUH. ६ Uncertain reading; हूयमानायां U Be BU; ह्रियमाणायां M : ह्रौयमाणायां Ben. ७ Thus Sāyaṇa (comm. on Taitt. Ār.); ब्राह्मण MUH; ब्राह्मणे Be Ben ; B om. the word. ८ स्वर्ग० M. ९ चेतव्यस् ins. M. १० Uncertain reading ; HU read as given in the text ; संमितं व्रत-समुच्चय B; समभितस्य व्रतसमुच्चय Be Ben; संमितव्रतसमुच्चय M. ११ यथाब्राह्मणमेककाम: Be Ben ; यथाब्राह्मणकाम: HBUM.
काठकम् [ १८ । १० । ] बौधायनश्रौतसूत्रम् । ४३५ सर्वकामो वा ˈ आपो¹ वा इदग्ग् सर्वमिति ब्राह्मणं² विज्ञा- यते ब्रह्म वा आपो यदाप³ उपधीयन्ते ब्रह्म⁴ वै⁴ तदात्म- न्वत्ते ब्रह्मणः सायुज्यग्ग् सलोकतामाप्नोति य एतमग्निं⁵ चितुत इति ˈ संतिष्ठत आरुणकेतुकः संतिष्ठत आरुण- ः केतुकः ˈ ॥ १० ॥ अष्टमः ॥⁶ ॥ इत्यत्येकोनविंशः प्रश्नः ॥ १ वापो UBH वा आपो Be. २ om. M. ३ Thus MU (pr. m.) ; यदप all the other MSS. ४ अक्षौव M. ५ Be Ben ins. चित्वा । ६ Adhyāya numbers for this praśna are found only in M. ; the MSS. agree all in designing this praśna as काठकसूत्रम् or काठकम् ।
CORRIGENDA. Page 20, l. 8, read तन्नः instead of तन्न ,, 70, l. 12 ,, ॰धारयत्य॰ ,, ’धारयत्य॰ ,, 96, l. 10 ,, षोडशतय्य ,, ॰तर्य ,, 187, l. 4 ,, प्लवौ॰ ,, प्लवो॰ ,, 200, l. 1 ,, उवैवैष’ ,, उ’वैवैष’ ,, 226. l. 5 ,, सुवर्णमधै॰ ,, 336, note ६ ,, ॰ध्वरि॰
Digitized by Madhuban Trust CC-0. Public Domain. Vipin Kumar Collection, Deoband
Digitized by Madhuban Trust CC-0. Public Domain. Vipin Kumar Collection, Deoband
Digitized by Madhuban Trust
CC-0. Public Domain. Vipin Kumar Collection, Deoband
इस पृष्ठ पर कोई देवनागरी / संस्कृत (वेदाङ्ग कल्प / श्रौत / गृह्य / शुल्ब सूत्र) पाठ मुद्रित नहीं है। यह केवल एक अलङ्कृत आवरण/पृष्ठ-सज्जा (decorative pattern/endpaper) है।
पृष्ठ पर केवल डिजिटलीकरण के निम्नलिखित अंग्रेज़ी जलचिह्न (watermarks) अंकित हैं:
Digitized by Madhuban Trust CC-0. Public Domain. Vipin Kumar Collection, Deoband