भारतकोश
भावप्रकाश: चिकित्सा भाग (भावमिश्र - विद्योतिनी सविस्तार हिन्दी व्याख्या सम्पूर्ण कायचिकित्सा)

भावप्रकाश: चिकित्सा भाग (भावमिश्र - विद्योतिनी सविस्तार हिन्दी व्याख्या सम्पूर्ण कायचिकित्सा)

Bhavaprakasha Chikitsa Bhaga with Vidyotini Commentary

आचार्य भावमिश्र (टीकाकार: पं. ब्रह्मशंकर मिश्र एवं रूपलालजी वैश्य) द्वारा

DevanagariHindipublished1,167 पृष्ठ

पृष्ठ 199, कुल 1167 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 199

१४६ भावप्रकाशस्य पूर्वखण्डे अथ सदाचरणान्याह- मैत्रीं१ सद्भिः समं कुर्यात्स्नेहं सत्सु तु सर्वथा । संसर्गं साधुभिः कुर्यादसत्सङ्गं परित्यजेत् ।। २४९ ।। सत्पुरुषों के आचरण-सज्जनों के साथ मैत्री तथा सब प्रकार से स्नेह करना चाहिये एवं साधु अर्थात् दूसरे की भलाई करने वाले सज्जनों के ही साथ हर प्रकारका सम्बन्ध रखे और नीच पुरुषों की सङ्गति छोड़ देनी चाहिये ।।२४९।। ❖ सत्सु सज्जनेषु । सर्वथा=मनोवाक्कर्मभिः ।। २४९ ।। ‘सत्’ से ‘सज्जन’ तथा ‘सर्वथा’ से ‘सब प्रकार से अर्थात् मन, वाणी तथा कर्म से’ यह अर्थ समझना चाहिये ।।२४९।। सेवेत देवभूदेववृद्धवैद्यनृपातिथीन् । विमुखानार्थिनः कुर्यान्नावमन्येत कानपि ।। २५० ।। गुरूणां सन्निधौ तिष्ठेत्सदैव विनयान्वितः । पादप्रसारणादीनि तत्र नैव समाचरेत् ।। २५१ ।। अपकारपरेऽपि स्यादुपकारपरः पुमान् । आत्मवत्सकलान्पश्येद्द्वैरिणो दूरतो वसेत् ।। २५२ ।। २न कश्चिदात्मनः शत्रुं नात्मानं कस्यचिद्रिपुम् । प्रकाशयेन्नापमानं न च निःस्नेहतां प्रभोः ।। २५३ ।। नात्मानमुदके पश्येन्न नग्नः प्रविशेज्जलम् । तथा नाज्ञातगाम्भीर्यं न हिंस्रप्राणिसेवितम् ।। २५४ ।। काले हितं मितं सत्यं संवादि मधुरं वदेत् । भुञ्जीत मधुरप्रायं स्निग्धं काले हितं मितम् ।। २५५ ।। न रात्रौ दधि भुञ्जीत न च निर्लवणं तथा । नामुद्गसूपं नाक्षौद्रं न चाप्यघृतशर्करम् ।।