भारतकोश
बीजगणितम् (भास्कराचार्य द्वितीय - प्राचीन भारतीय समीकरण एवं बीजगणित सूत्र सटीक)

बीजगणितम् (भास्कराचार्य द्वितीय - प्राचीन भारतीय समीकरण एवं बीजगणित सूत्र सटीक)

Bijaganitam of Bhaskaracharya II with Hindi Commentary

भास्कराचार्य द्वितीय द्वारा

DevanagariHindipublished152 पृष्ठ

पृष्ठ 23, कुल 152 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 23

२७ बीजगणिते द्वितीयपक्षेणापि यथोक्ता एव मूलकरण्यः क २ क ३ क ५ । एवं बुद्धिमताऽनुक्रमपि ज्ञायत इति । पूर्वेणायमर्थो विस्तीर्णोक्तो बालावबोधार्थं तु मयोच्यते । (१) एकादिसंकलितमितकरणीखण्डानि वर्गराशौ स्युः । वर्गे करणीमितये करणीद्वितयस्य तुल्यरूपाणि ॥ २० ॥

(१) कल्प्यन्ते, क २ क ३ क ५ क ६ क ७ ..... इत्यत्र न + १ मितानि पदानि तदेतद्वर्गे । २ + ३ + ५ + ६ ... = रूपाणि भवन्ति । (न + १) मितानां मध्ये द्वयोर्द्वयोर्वधश्चतुर्गुणश्चेत्याद्येकोत्तरा अङ्का इत्यादिना । न (न + १) --------- एतेषु स्थानेषु, अतो त्र्यादीनां करणीनां वर्गे एकादिसङ्कलितमि- २ तानि करणीखण्डानि भवन्ति । परन्तु यदि मूले धनात्मिका ऋणात्मिकाश्च करण्यस्तथा स्युर्यथा वर्गे द्वयोर्द्वयोर्घातेन चतुर्गुणेन बहूनि धनर्णरूपाणि करणीखण्डानि समानि भव- न्ति तदा बहूनां करणीखण्डानां धनर्णयोस्तुल्यत्वान्नाशो बहूनां च योगो भवति तदा तादृशस्य वास्तववर्गस्य वास्तवमूलमतीव दुर्घटं यथा, क १ क २ क ५