बृहन्नारदीय पुराण (संस्कृत मूल व हिन्दी व्याख्या)
Brihan Naradiya Purana with Sanskrit & Hindi Commentary
महर्षि व्यास द्वारा
स्रोत: चौखम्बा संस्कृत संस्थान · चौखम्बा संस्कृत संस्थान (उद्गम)
पृष्ठ 643, कुल 1008 में से
संदर्भ में पढ़ेंअनेकचन्द्रप्रतिम्रो लक्ष्मीमुखकृतेक्षणः । दशावतारैः सहितस्तनोतु नृहरिः सुखम् ॥१५६॥ जपोऽयुतं दशांशेन होमः स्यात्पायसेन तु । प्रागुक्ते पूजयेत्पीठे मूर्ति संकल्प्य मूलतः ॥१६०॥ अंगान्यादौ च मत्स्याद्यान्दिग्दलेषु ततोऽर्चयेत् । इन्द्राद्यानपि वज्राद्यान्सम्पूजयेष्टमवाप्नुयात् ॥१६१॥ सहस्राणं महामंत्रं वक्ष्ये तंत्रेषु गोपितम् । तारो माया रमा कामो बीजं क्रोधपदं ततः ॥१६२॥ मँते नृसिंहशब्दांते महापुरुष ईरयेत् । प्रधानधर्माधर्मान्ते निगडेतिपदं वदेत् ॥१६३॥ निर्मोचनांते कालेति ततः पुरुष ईरयेत् । कालांतकसद्रूक्तोयं स्वेश्वरांते सद्द्वजलम् ॥१६४॥ श्रांतांते तु निविष्टेति चैतन्यचित्तसदा ततः । भासकांते तु कालाद्यतीत नत्योदितेति च ॥१६५॥ उदयास्तमयाक्रान्तमहाकारुणिकेति च । हृदयाब्जचतुष्वोक्ता दलांते तु निविष्टितः ॥१६६॥ चैतन्यात्मंश्चतुरामन्द्रादशात्मंस्ततः परम् । चतुर्विंशात्मन्नन्ते तु पञ्चविंशात्मन्नित्यपि ॥१६७॥ बको हरिः सहस्रांते मूर्ते एह्याहिशब्दतः । भगवन्नृसिंहपुरुष क्रोधेश्वर रसा सह ॥१६८॥ खवंदितांते पादेति कल्पांताग्निसहस्र च । कोद्चाभांते महादेव निकायदशशब्दतः ॥१६६॥ शतयज्ञातलं ज्ञेयं ततश्चामलयुग्मकम् । पिंगलेक्षणसटादंष्ट्रा दंष्ट्रायुध नखायुध ॥१७०॥ दानवेंद्रांतकार्वाह्निणशोणितपदं ततः । संसक्तिविग्रहांते तु भूतापस्मारयातुधान् ॥१७१॥ सुरासुरवंद्यमानपादपंकजशब्दतः । भगवन्व्योमचक्रेश्वराते तु प्रभाव्यय ॥१७२॥ रूपेणोत्तिष्ठ चोत्तिष्ठ अविद्यानिचयं दह । दह ज्ञानैश्वर्यमंते प्रकाशयुगं ततः ॥१७३॥ ओं सर्वज्ञ अरोबांते जंभाज्र्ंभ्यवतारकम् । सत्यपुरुषशब्दांते सदसन्मध्य ईरयेत् ॥१७४॥ निविष्टं मम दुःस्वप्नमयं निगडशब्दतः । भयं कांतारशब्दांते भयं विषपदात्ततः ॥१७५॥ ज्वरांते डाकिनी कृत्याछ्वरेवतीभयं ततः । अशन्यंते भयं दुर्भिक्षभयं मारीचशब्दतः ॥१७६॥ भयं मारीचशब्दांते भयं छायापदं ततः । स्कंदापस्मारशब्दांते भयं चौरमयं ततः ॥१७७॥ जलस्वप्नाग्निभयं गर्जसिंहभुजङ्गतः । भयं जन्मजरांते मरणादिशब्दमीरयेत् ॥१७८॥ भयं निर्मोचययुगं प्रशमययुगं ततः । ज्ञेयरूपधारणांते नृसिंहबृहत्सामतः ॥१७९॥ पुरुषांते सर्वभयनिवारणपदं ततः । अष्टाष्टकं चतुःषष्टि चेटिकाभयमीरयेत् ॥१८०॥
तत्पश्चात् पूर्वोक्त पीठ पर मूलमन्त्र से मूर्ति का संकल्प कर पहिले अंगों का, फिर दिशाओं के कोणों में मत्स्य आदि अवतारों, इन्द्र आदि देवों और वज्र आदि आयुधों का पूजन करे । ऐसा करने से इष्टसिद्धि होती है ॥१४४-१६१॥ अब मैं सहस्र अक्षरों वाले महामंत्र को बतलाऊँगा, जो तंत्रों में गोपनीय माना गया है । "तारो माया......लक्ष्मीवोजद्वयं ततः" यह हजार अक्षरों का अंतिम मंत्र है । इसके मुनि कपिल, छंद जगती और देवता लक्ष्मी तथा नृहरि हैं। मनीषियों ने इसका बीज 'क्षौं', शक्ति 'स्वाहा', वर्ण श्वेत और स्वर 'उदात्त' बतलाया है। क्षेत्र परमात्मा हैं और विनियोग सर्वप्राप्ति के लिये किया जाता है। "क्षः......कद्" इस मंत्र से करशुद्धि करके अंगन्यास करना चाहिये । "तारः क्षां ....." इससे हृदय का स्पर्श करे । "तारः क्षीं ......" इससे शिर का स्पर्श करे । "तारः क्षूं......" इससे केशों का स्पर्श करे । "ज्वलति ......" इससे शिखा का स्पर्श करे । "तारः क्षैं......" इससे कवच का स्पर्श करे । "तारः क्षौं......"इससे नेत्र का स्पर्श करे । "तारोक्षः......" इससे अस्त्र का स्पर्श करे । तदनन्तर सहस्रों उदीयमान सूर्यों के समान चमकने वाले, तीन नेत्रों वाले, बाण