सामग्री पर जाएँ
भारतकोश
बृहन्नारदीय पुराण (संस्कृत मूल व हिन्दी व्याख्या)

बृहन्नारदीय पुराण (संस्कृत मूल व हिन्दी व्याख्या)

Brihan Naradiya Purana with Sanskrit & Hindi Commentary

महर्षि व्यास द्वारा

स्रोत: चौखम्बा संस्कृत संस्थान · चौखम्बा संस्कृत संस्थान (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished1,008 पृष्ठ

पृष्ठ 837, कुल 1008 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 837

८१८ नारदीयपुराणम् बाला बीजत्रयाद्यैर्द्विस्त्रिर्मन्त्रैः षडंगकम् । विक्कीर्णकुंतलां नग्नां रक्ताभानन्दविग्रहाम् ॥२३०॥ दधानां चिंतयेद्रत्नचापपाशासृणी करैः । तत्समानायुधाकारवर्णा देव्यस्तु बाह्यगाः ॥२३१॥ ऋतुस्नाताः स्फुरद्योन्यः सदानंदारुणेक्षणाः । इत्येषा कुरुकुल्लांते प्रोक्ता चंद्रावली स्वयम् ॥२३२॥ वाराहीमभिधास्यामि ललितायाः परा तनुः । शुचिः स्वेनाथ शून्यं स्यान्नभसाभ्ररसस्थिरा ॥२३३॥ अंबु पश्चाद्वयः साग्निर्मरुताम्बुरयो तथा । इलायुतोऽग्निरेतानि पुनरंबुमरुद्यतम् ॥२३४॥ दाहारम्बुमरुनाहंसस्त्वग्निने तत्वयं पुनः । अम्बुदाहौ मरुद्व्यक्तौ हंसोऽथ धरया नमः ॥२३५॥ तेजोग्निना पुनः पंच वातः स्वेन समायुतः । तोयं चरेण तत्पूर्वं तोयमग्नियुतं ततः ॥२३६॥ शून्यं व्याप्येन शुचिना शून्यं शक्त्या नमो युतम् । दाहो धरा स्वसहितस्तोयं चरसमन्वितम् ॥२३७॥ एतत्पूर्वमधुः प्रोक्तं चतुष्टयमतः परम् । ज्याह्येन युक्ता सचरो रभश्चैतस्य पूर्वकम् ॥२३८॥ रसोऽग्निना पुनः प्रोक्तं चतुष्का अपयं ततः । शुभाभ्रता चरेणापि हंसः स्वेन सपूर्वकम् ॥२३९॥ हंसाऽग्निना प्राक् वितयं हृदयं स्वसमायुतम् । रसश्चरेण तत्पूर्वमग्निना चरसो युतः ॥२४०॥ पश्चादुक्तत्रयं वातो धरया च नभोन्वितम् । प्राणः स्वेन युतः पश्चाद्ध्रदयस्रयुतं रसः ॥२४१॥ व्याप्तमतत्वयं पश्चाद्दाहेनांबु समन्वितम् । गोत्राम्रायुता स्पर्शो नाद्युक्तो जबीयुतः ॥२४२॥ दाहेन पूर्वपूर्वं च पूर्व च मरुता युतम् । शून्यं मरुत्स्वसहितं हृद्दाहेनांबना चरः ॥२४३॥ स्पर्शा मरुत्स्वसहितो हृद्दाहेनाम्बुसंयुतम् । ज्याग्निः स्वसंयतो हंसस्तथाब मरुता सह ॥२४४॥ हृद्रूपेण स्वेन युतं रसश्च स्वेन संयुतः । प्राणदाहौ धरायक्तौ पुनस्तो वह्निना वियत् ॥२४५॥ वाह्निव्यक्तमंब स्याद्विषट्चास्रवसंयुक्तम् । पूर्वद्विरुक्तवर्णौ च शुद्धिः स्वेन युतस्तथा ॥२४६॥ स्थिरा रसा वतस्वेन दावो हंसा धरा स्वयुक् । युतिर्नादवती पश्चाद्दधदंबुमरुता युतम् ॥२४७॥ हंसश्च मरुता विद्यः दशात्तरशताक्षरी । वाराही पश्चमी विश्वविजया भद्रकौमुदी ॥२४८॥ वार्त्तालीति च विख्याता स्तंभनाद्यखिलेष्टदा । अंगानि कुर्यान्मन्त्राणैः सप्तभिःषड्भिरेव च ॥२४९॥ दशभिः सप्तभिः सप्तसंख्यैर्जातिभिरन्विताः । त्रिकोणवृत्तषट्कोणवृत्तद्वयसमन्वितम् ॥२५०॥ विधाय चक्रं तत्रैव स्वनामाल्लिख्य पूजयेत् । ध्यायच्च देवीँ कीलास्यां ततः कांचनसन्निभाम् ॥२५१॥ आकंठं वनितारूपां ज्वलत्पद्मपसरोरुहाम् । त्रिनेत्रामष्टहस्तां च चक्रं शंखमथांकुशम् ॥२५२॥ पाशं च मुशल शोभंममयं वरदं तथा । दधानां गरुडस्कन्धे सुखासीनां विचिंतयेत् ॥२५३॥ में बाण, धनुष, पाश एवम् अंकुश धारण करने वाली देवी और उनके समान आयुध, आकार एवम् वर्णवाली, ऋतुस्नाता, स्फुरणशील योनिवाली और सदा आनन्द से लाल नेत्रों वालो अन्य देवियों का ध्यान करना चाहिए। यह साक्षात् चन्द्रावली जैसी कुरुफुल्ला के बारे में कहा, अब ललिता की उत्कृष्ट रूप-वाराही के विषय में कहूँगा। "शुचि.....विद्या" - यह उनका एक सौ दश अक्षरों का मंत्र है। स्तंभन आदि अखिल कामनाओं का पूर्ण करनेवालो वाराही देवी पंचमी, विश्वविजया, भद्र कौमुदी तथा वार्ताली नाम से भी विख्यात हैं। छह या सात मंत्राक्षरों से अंगन्यास करना चाहिये। तत्पश्चात् त्रिकोणवृत्त और षट्कोणवृत्त सहित चक्र का निर्माण कर वहाँ अपना नाम लिखकर पूजन करे ॥२२५-२५०॥ अनन्तर कोल के समान मुखवाली, सुवर्ण के समान आभावाली, कंठ तक वनिता का रूप धारण करनेवाली तीन नेत्रों तथा आठ हाथों वाली, चक्र, शंख, अंकुश, पाश, मुशल, अभयास्त्र, काल, तथा पोतरुमल धारण करने वाली ओर गरुड़ के कन्धे पर सुख से बैठने वाली