बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. XXIII. Sl. 1-3.] त्रयोविंशोऽध्यायः 221 of all crops. If the clouds be glossy, collected together and moving in a clockwise manner, there will be a heavy rain favouring the growth of all crops. Thus ends the 22nd Adhyaya on "Pregnancy of the Air". प्रवर्षणाध्यायः ॥२३॥ The Quantity of Rainfall. ज्यैष्ठ्यां समतीतायां पूर्वाषाढादिसम्प्रवृष्टेन । शुभमशुभं वा वाच्यं परिमाणं चाम्भसस्तज्ज्ञैः ॥१॥ Sloka 1.—If there should be rain in the asterisms commencing with Purvashadha after the full Moon in the month of Jyeshta, the astronomer should judge the quantity and the good or bad effects of the rain. तथा च गर्गः । ज्येष्ठे मूलमतिक्रम्य मासि प्रतिपदग्रतः । वर्षासु वृष्टिज्ञानार्थं निमित्तान्युपलक्षयेत् ॥ हस्तविशालं कुण्डकमधिकृत्याम्बुप्रमाणनिर्देशः । पञ्चाशत्पलमाढकमनेन मिनुयाज्जलं पतितम् ॥२॥ Sloka 2.—The quantity of rainfall should be deter- mined through a gauge whose diameter is one cubit, and when it contains 50 palas, it will be equal to one Adhaka. तथा च समाससंहितायाम् । ज्येष्ठस्य पौर्णमासीमतीत्यभूमुद्रथा यथा वृष्टे । आप्याद्यैर्जलमानं मागधमानेन हस्तमिते ॥ यदुक्तम् । येन धरित्री मुद्रा जनिता वा बिन्दवस्तुणाग्रेषु । वृष्टेन तेन वाच्यं परिमाणं वारिणः प्रथमम् ॥३॥ Sloka 3.—The quantity of rain should be gauged on the day of the asterism during which there is rain