बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

504 बृहत्संहितायाम् [Adh. LVIII. Sl. 4-7. Sloka 3.—The height of the pedestal (of an idol) is a third of the height of the door of a temple diminished by an eighth part. The idol is twice as high as the pedestal. स्वैरङ्गुलप्रमाणैर्द्वादश विस्तीर्णमायतं च मुखम् । नग्नजिता तु चतुर्दश दैर्घ्येण द्राविडं कथितम् ॥४॥ Sloka 4.—The face of an idol is 12 of its own digits long and broad. Nagnajit, however, states that its length must be 14 digits which is a measure prevalent in the Dravida country. Here a digit means ¹/₉₆ of the height of the idol. तथा च नग्नजित् । विस्तीर्णं द्वादश मुखं दैर्घ्येण च चतुर्दश । अङ्गुलानि तथा कार्यं तन्मानं द्राविडं स्मृतम् ॥ नासाललाटचिबुकग्रीवाश्चतुरङ्गुलास्तथा कर्णौ । द्वे अङ्गुले च हनुनी चिबुकं च द्व्यङ्गुलं विततम् ॥५॥ Sloka 5.—The nose, forehead, chin and neck are four digits long; so too are the ears; the jaws and the chin are two digits broad. अष्टाङ्गुलं ललाटं विस्ताराद्द्व्यङ्गुलात् परे शङ्खौ । चतुरङ्गुलौ तु शङ्खौ कर्णौ तु द्व्यङ्गुलौ पृथुलौ ॥६॥ Sloka 6.—The forehead is 8 digits in breadth. Two digits further off are the temples, being of four digits. The ears are two digits in extent. कर्णोपान्तः कार्योऽर्धपञ्चमे भ्रूसमेन सूत्रेण । कर्णस्रोतः सुकुमारकं च नेत्रप्रबन्धसमम् ॥७॥