चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 104, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें84 चक्रदत्त — ४. ग्रहणीविकारमु.
कल्याणगुडमु.
श्लो. प्रस्थत्रयेणामलकीरसस्य शुद्धस्य दत्वार्धतुलां गुडस्य. 72.
चूर्णीकृतै र्ग्रन्थिकजीरचव्य व्योषेभकृष्णाहपुषाजमोदैः,
विडङ्गसिन्धु त्रिफलायमानी पाठाग्निधान्यै श्च पलप्रमाणैः. 73.
दत्वा त्रिवृच्चूर्णपलानि चाष्टा वष्टौ च तैलस्य पचे द्यथावत्,
तं भक्षये दक्षपल प्रमाणं यथेष्टचेष्टं त्रिसुगन्धियुक्तं. 74.
अनेन सर्वे ग्रहणीविकाराः सश्वासकासस्वरभेदशोथाः,
शाम्यन्ति चायं चिरमन्धराग्ने र्हतस्य पुंस्त्वस्य च वृद्धिहेतुः. 75.
स्त्रीणां च वन्ध्यामयनाशनोऽयं कल्याणको नाम गुडः प्रदिष्टः,
तैले मना ग्भर्जयन्ति त्रिवृ दत्र चिकित्सकाः. 76.
अत्रोक्तमानसाधर्म्यात् त्रिसुगन्धं पलं पृथक्,
कल्याणगुडमुनु चेप्पुचुन्नाडु:— एम्बदिपलमुल मंचि बेल्लमुनु, उसिरिकायलरसमु प्रस्थमुतो शुद्धिचेसि मुद्दचेसि 8 पलमुल तेल्लतेगड चूर्णमु तैलमुलो काचि दानियं दामुद्दनु पक्वमुचेयुचु, जीलकऱ्ऱमोडि, शोंठि, मिरियमुलु पिप्पळ्ळु चव्यमु एनुगुपिप्पळ्ळु, ओममु, वायुविडंगमुलु, सैन्धवलवणमु, करककाय, ताडि, उसिरिक, अगुरुशोंठि, चित्रमूलमु, धनियामुलु, इवियन्नियुनु ओक्कोक्कपलमु चॊप्पुन तीसिकोनवलयुनु. मऱियुनु वीटिनि अन्निटिनि चूर्णमुचेसि पैपाकमुलॊ कलिपि यथाविधिगा वंडवलयुनु.
तरुवात दिंचि दाल्चेनपट्ट, एलकुलु, जापत्री, वीटिनि चूर्णमुचेसि कलिपि बलानुसारमुगा नीयौषधमुनु तिनवलयुनु. दीनिवलन नन्निविधमुलगु ग्रहणीविकारमुलुनु, श्वासमु, कासमु, स्वर भेदमू शोफमु अनुनवि नशिंचिपोवुनु. मऱियुनु चाल कालमुनुंडि युंडेडि अग्निमान्द्यमु वलन नष्टमै पोयिन पुंस्त्वमुगलवानि पुंस्त्वमुनु वृद्धिपोंदिंचुटकु कारणमुकूड नगुचुन्नदि. स्त्रीलकु गूडनु गॊड्डुपोतुतन मनुरोगमुनु पोगॊट्टगलुगुनु. इट्लनि कल्याणकमनु गुडमु चेप्पबडिनदि.
तैलमुनन्दु तेल्लतेगडचूर्णमुनु वैद्युलु पलुमारु पक्वमु चेयुचुन्नारु. मऱियुनु दीनिलो पूर्वमु, अनఁगा पैఁचेप्पఁबडिनट्लु-बलानुसारमुगा दाल्चिनपट्ट, एलकुलु, जापत्री अनु नीमूडिटिनि ओक्कोक्कपलमु चॊप्पुन तीसिकोनवलयुनु.