भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 115, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 115

आन्ध्र तात्पर्यसहितमु. ९५

दरमुलु, पाण्डल्रोगमुलु, जलोदरमुलु, मूलरोग मुलनशिंचुनु. यथेष्टमुगा तिरुगुट, भुजिंचुट पनिचेयुट कलवाडु दीनिनि सेविंचुटचेत मुसलिवाఁ डैननु वयसुवाఁ डगुनु.

लघुसूरणमोदकमुलु

श्लो. मरीचमहौषधचित्रक सूरणभागा यथोत्तरं द्विगुणाः, सर्वसमो गुडभागः सेव्योऽयं मोदकः प्रसिद्धफलः ॥ ४७ ॥ ज्वलनं ज्वलयति जठरमुन्मूलयति शूलगुल्मगदान्, निश्शेषयति श्लीपद मर्शाम्स्यपि नाशयत्याशु ॥ ४८ ॥

मिरियमु एकभागमु शोंठि रेंडुभागमुलु, चित्रमूलमु नालुगुभागमुलु, अडविकंद येनिमिदिभागमुलु, वीटिनि अह्निटितो समानमुगा बेल्लमु चेर्चि लड्डुलु चेसि सेविंचवलयुनु. इदि प्रसिद्धमगु फलमु लिच्चुनु. जठराग्निनि वृद्धिपोंदिंचुनु. कडुपुनोप्पि, बल्मुलु मोदलगुवानिनि पारदोलुनु. श्लीपदमुनु मूलरोगमुनु नशिंपचेयुनु.


बृहत्सूरणमोदकमुलु

श्लो. सूरणषोडशभागा वह्ने रलं महौषधस्या तः, अर्धेन भागयुक्ति र्मरीचस्य ततोऽपि चार्जॆन ॥ ४९ ॥ त्रिफलाकणासमूलातालीशारुष्करकृमिघ्नानाम्, भागा महौषधसमा दहनांशा तालमूली च ॥ ५० ॥ भागः सूरणतुल्यो दातव्यो वृद्धदारुकस्यापि, भृङ्ग्येले मरीचांशे सर्वाण्येकत्र संचूर्ण्य ॥ ५१ ॥ द्विगुणेन गुडेन युतः सेव्योऽयं मोदकः प्रकामध्नैः, गुरुवृष्यभोज्यरहिते ह्यितरेषापद्रवं कुर्यात् ॥ ५२ ॥ भस्त्रक मनेन जनितं पूर्व मगस्त्यस्य योगराजेन, भीमस्य मारुतेरपि येन तौ महाशना जातौ ॥ ५३ ॥ अग्निबल बुद्धिहेतु र्न केवलं सूरणो महावीर्यः, प्रभवति शस्त्रक्षाराग्निभिर्विनाप्यर्शसा मेषः ॥ ५४ ॥ श्वयथुश्लीपदजिह्वाणोमपि कफवातसंभूताम्, नाशयति वली पलितं मेधां कुरुते वृषत्वं च ॥ ५५ ॥ हिक्कां श्वासं कासं सराजक्ष्म प्रमेहांश्च, प्लीहानां चाथोग्रं हन्ति सदैतद्रसायनं पुंसां ॥ ५६ ॥