चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 122, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें102 చక్రదత్త—౫. అర్శోరోగధికారము.
भल्लातकगुडमु
श्लो. दशमूल्यामृता भार्ङ्गी श्वदंष्ट्रा चित्रकं शठी, भल्लात- कसहस्रं च पलाशं क्वाथयेद्बुधः ॥ ९७ ॥
पादशेषे जलद्रोणे रसे तस्मिन् विपाचयेत्, दत्त्वा गुडतुलामेकां लेहीभूतं समुद्धरेत् ॥ ९८ ॥
माक्षिकं पिप्पलीतैलं और्बूकं च दापयेत्, कुडपं कुडपं चात्र त्वगेलामरिचं तथा ॥ ९९ ॥
अर्शः कासमुदावर्तं पाण्डुत्वं शोथमेव च, नाशयेद्वह्निसादं च गुडभल्लातक स्मृतः ॥ १०० ॥
टीका: दशमूलमुलु तिप्पतीगे गंटुभारंगि चिनुगुपल्लेरु चित्रमूलमु कच्चूरमु वेयिनुल्ल जीडिवितनमुलु वीटिनि कषायमु पॆट्टवलसिनदि. नाल्गवपालु मिगिलियुंडఁगा ओक्क द्रोणमात्र पुरसमुलॊ नुरुपलमुल बॆल्लमुनु वेसि चक्कगा पक्वमुनु जेसि लेहमुगा अयिन तरुवात दिंचवलयुनु. तेने पिप्पळ्लु आमुदमु वीनिनि नालुगुनालुगु पलमुलनु, एलकुलु लवंगपुपट्ट मिरियमुलनु नालुगु नालुगु पलमुलनुfileअंदु कलिपि पाकमुचेसि भक्षिंचिनयॆडल मूलरोगमु दग्गु उदावर्तमु पांडुरोगमु वापु वीटिनि पोఁगॊट्टुनु. इदि भल्लातक गुडमनि चॆप्पఁबडुनु.
चव्यादिघृतमु
श्लो. चव्यं त्रिकटुकं पाठां क्षारं कुस्तुम्बुरूणि च, यवानी पिप्पलीमूलमुभे च बिडसैन्धवे ॥ १०१ ॥
चित्रकं बिल्वमभयां पिष्ट्वा सर्पिर्विपाचयेत्, शक्यद्वातानुलोम्यार्थं जाते दध्नि चतुर्गुणे ॥ १०२ ॥
प्रवाहिकां गुदभ्रंशं मूत्रकृच्छ्रं परिस्रवम्, गुदवंक्षणशूलं च घृतमेतद्व्यपोहति ॥ १०३ ॥
टीका: चव्यमु, शोंठि, मिरियमुलु, पिप्पळ्लु, अगरुशोंठि, यवक्षारमु, धनियामुलु, ओममु, दशमूलमुलु, बिडाललवणमु, सैंधवलवणमु, मारेडुवेलु, करक्कायलु वीटिनि नूरी नेतिलो पक्वमु चेयवलयुनु. मलवातमुल यानुलोम्यमुनकॆ पॆरुगुकलिपि पक्वमुनु चेयवलयुनु. प्रवाहिक गुदभ्रंशमु मूत्रकृच्छ्रमु परिस्रवमु गुदशूलमु अंडसंधिशूलमु वीटिनि ई तैलमु पोఁगॊट्टुनु.
व्योषादिघृतमु
श्लो. व्योषगर्भं पलाशस्य त्रिगुणे भस्मवारिणि, साधितं पिबतः सर्पिः पतं त्वर्यांस्यसंशयम् ॥ १०४ ॥