चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 126, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें१०६ चक्रदत्त—५. अर्शोरोगाधिकारमु.
पच्चिकोडिसेचेक्कनु नुरुपलमुलु तेच्चि आकाशमु नुंडिपडिन नीळ्लतो पक्वमुचेसि नीरुलेकुंडा पोयिनपिम्मट अप्पुडु स्वरसमुनु तीसिकोनवलयुनु. बूरुगुवेरुरसमु मुत्तवपुलगरसमु प्रेंखणरसमु वीटि नोक्कोक्कपलमुनु कोडिसेपालवित्तनमुलु ओकपलमुनु चूर्णमुचेसि पैदानिलो कलपवलयुनु. वस्त्रमुतो वडियंगट्टि गट्टिपडिन पिम्मट दानिनि मात्रनु कालमुनु अनुसरिंचि सेविंपवलयुनु. ईरसक्रिय मूलरोगमुलनु पोगोट्टुनु. मेकपाललो चेर्चिनदिगानि मंकमुतो चेर्चिनदिगानि अयिनचो पेयनु बलानुसारमुगा निंडु त्रागुट मंचिदि. औषधमु जीर्णमैनपिम्मट वरियन्नमुनु मेकपालतो दिनवलयुनु. रक्तातिसारमुलु, अतिसारमुलु मुन्नगुन वन्नियुनु दीन नशिंचुनु.
कुटजादिघृतम्
श्लो. कुटजफलवल्कलकेसरनीलोत्पलोध्रधातकीकल्कैः ।
सिद्धं घृतं विधेयं शूले रक्तार्शसां भिषजा ॥ १२९ ॥
कोडिसेपालपंडुपट्ट नागकेसरमुलु नल्लकल्वलु लोद्दुग आरेपुव्वु वीटितो चेसिन कल्कमुतो सिद्धमुचेसिन नेतिनि रक्तार्शोगपु शूललयंदु वैद्युँडु उपयोगपेद्दवलयुनु.
चाङ्गेरीघृतम्
श्लो. अवाक्पुष्पी बला दार्वी पृश्निपर्णी त्रिकण्टकम् ।
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थशृङ्गाश्च द्विपलोन्मिताः ॥ १३० ॥
कषाय एष पेष्यस्तु जीवन्ती कटुरोहिणी ।
पिप्पली पिप्पलीमूलं मरिचं देवदारु च ॥ १३१ ॥
कलिङ्गं शाल्मलीपुष्पं वीरा चन्दनमञ्जनम् ।
कट्फलं चित्रकं मुस्तं प्रियङ्ग्वतिविषे स्थिरा ॥ १३२ ॥
पद्मोत्पलानां किञ्जल्कः समङ्गा सनिदिग्धिका ।
बिल्वं मोचरसं पादा भागाः स्युः कार्षिकाः पृथक् ॥ १३३ ॥
चतुःप्रसृतसम्प्रस्थं कषायमवतारयेत् ।
त्रिंशत्पलानि तु प्रस्थो विज्ञेयो द्विपलाधिकः ॥ १३४ ॥
सुनिषण्णकचाङ्गेर्योः प्रस्था द्वौ स्वरसस्य च ।
सर्पैर्घृतैरथोद्दिष्टैः घृतप्रस्थं विपाचयेत् ॥ १३५ ॥
एतदर्हस्यतीसारे त्रिदोषे रुधिरस्रुतौ ।
प्रवाहणे गुदभ्रंशे पिच्छासु विविधासु च ॥ १३६ ॥
उत्थाने चापि बहुशः शोथशूलगुदामये ।