चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 129, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंआन्ध्र तात्पर्यसहितमु. १०९
क्षारसूत्रमु.
श्लो. भावितं रजनीचूर्णैः स्नुहीक्षीरेण पुनःपुनः, बन्धनात्सुदृढं सूत्रं छिनत्यर्शोभगन्दरम्। १५०। प्राग्दक्षिणं ततो वामं पृष्ठजं चाग्रजं क्रमात्, पञ्चतिक्तेन संस्नेह्य दहेत् क्षारेण वह्निना। १५१। वातजं श्लेष्मजं चार्र्शः क्षारेणास्रजपित्तजे, महान्ति तनुमूलानि छित्वैव बलिनो दहेत्। १५२। चर्मकीलं तथा छित्त्वा दहेदश्वतरेणवा, पक्वजम्बूपमो वर्णः क्षारदग्धः प्रशस्यते। १५३।
दारमु नॊकदानिनि गाजुपात्रलो नुञ्चि दानिपैनि कॊद्दिगा पसुपुचूर्णमुनु वेसि कॊण्डजॆमुडुपालनु दारमु मुनुगुनत्लुगा पोयुचु विदुदिनमुलु भावनचेयवलॆनु. इत्लु भावन चेयबडिन दारमुतो मॊललनु कट्टि बिगिञ्चवलॆनु. दीनिवलन मॊललु तॆगि पडिपोवुनु. इत्लु चेयुनप्पुडु मुन्दुगा तूर्पुवैपुननुन्न मॊलकुनु चिवरनु अण्डकोशमुनकु मुन्दुण्डु मॊलकुनु दारमु बिगिञ्चवलॆनु. ऒकटि तॆगिपडि पिदप रॆण्डवदानिकि कट्टवलॆ गानि अन्नि मॊललकु ऒकेपर्यअयमु कट्टकूडदनि वृद्धवैद्यमतमु. वातार्शस्सुकु श्लेष्मार्शस्सुकु चिकित्श जेयुनप्पुडु पञ्चतिक्तघृतमु मुन्दुगा कॊन्निदिनमुलु सेविम्पजेसि पिदपक्षारमु, अग्नि अनुवानिचे चिकित्श जेयवलॆनु. रक्तार्शस्सुनकु पित्तार्शस्सुनकु क्षारकर्म युक्तमु. अग्निकर्म चेयरादु. रोगि बलमन्दुन्नयॆडल मॊललनु शस्त्रमुचे छेदिञ्चि अग्निकर्मनु गानि क्षारकर्मनु गानि प्रयोगिञ्चनगुनु. क्षारमुचे काल्चबडिन मॊललु ऊडिपडिन तर्वात पण्डिन नेरेडुपण्डुछाया गलिगियुन्नयॆडल चक्कगा रोगमु निवर्त्तियैनत्लु ग्रहिञ्चवलॆनु. लेनिचो मरल कॊन्निदिनमुलवरकु क्षारलेपनमुचेयुचुण्डवलॆनु. अण्डकोशमुनकु मुन्दुनुण्डु मॊललकु अग्निकर्मचेसिनयॆडल षण्डत्वमु तटस्थिञ्चुनु. गनुक दानिकि क्षारादिकर्मले युक्तमुलु.
प्रतिसारणीयक्षारप्रयोगविधि.
श्लो. गोजीशेफालिकापत्रैर्मृत्स्नंलिप्य लेपयेत्, क्षारेण वाक्शतं तिष्ठेत् यन्त्रद्वारं पिधाय च। १५४। तच्चापनीय वीक्षेत पक्वजम्बूफलोपमं, यदि च स्यात्ततो भद्रं नोचेल्लिम्पेत्तथा पुनः। १५५। तत्तुषाम्बुप्लुतं साज्यं यष्टीकल्केन