चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 148, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें७. क्रिमीरोगाधिकारमु.
क्रिमीरोगचिकित्स.
श्लो.
पारसीय यमानिका पीता पर्युषितवारिणा प्रातः,
गुडपूर्वा क्रिमिजातं कोष्ठगतं पातय त्याशु ॥ १ ॥
पारिभद्राऽर्कपत्रोत्थं रसं क्षौद्रयुतं पिबेत्,
केबुकस्य रसं वापि धत्तूरस्याथवा रसम् ॥ २ ॥
लिह्यात् क्षौद्रेण वैडंगं चूर्णं क्रिमिविनाशनं,
मुस्ताखुपर्णी फलदारु शिग्रू क्वाथः सकृष्णा क्रिमिशत्रुकल्कः ॥ ३ ॥
मार्गद्वयेनापि चिरप्रवृत्तान् क्रिमीन्निहंति क्रिमिजांश्च रोगान्,
आखुकर्णीदलैः पिष्टैः पिष्टकेन च पूपिकां ॥ ४ ॥
जग्ध्वा सौवीरकं चानु पिबेत्क्रिमिहरं परं,
पलाशबीजस्वरसं पिबेद्वा क्षौद्रसंयुक्तं ॥ ५ ॥
पिबेत्तद्बीजकल्कं वा तक्रेण क्रिमिनाशनं,
सुरसादिगणं वापि सर्वथैवोपयोजयेत् ॥ ६ ॥
विडंगसैंधवक्षार कांपिल्लकहरीतकीः,
पिबेत्तक्रेण संपिष्टाः सर्वक्रिमीन्निवृत्तये ॥ ७ ॥
खुरासानि वामु वामुनु वीनिनि कषायमुगाचि मरुनाडु वडयकट्टियुंचि बेल्लमुदिनि प्रातःकालमुनंदु त्रागिनयॆडल कोष्ठमुलॊनुन्न पुरुगुलु कूड नतिशीघ्रमुगा पडि नशिंचिपोवुनु. पारिजातपुटाकु जिल्लेडुआकुरसमुतीसि अंदु तेनेनु कलिपिकॊनि त्रागिननु वक्कल रसमुनु त्रागिननु गानि धत्तूररसमूनु त्रागिननु गानि वायुविडंगमुल चूर्णमुनु तेनेलो कलिपिकॊनि सेविंचिननु गानि पुरुगुलु नशिंचुनु. तुंगमुस्तलु एलुक चॆविआकु त्रिफलमुलु देवदारुवु पॆद्दमुलकवेरु वीटितो कषायमुఁ जेसि अंदु पिप्पळ्लु वायुविडंगमुलतो चेसिन कल्कमुनु कलिपि त्रागिनयॆडल रॆंडुविधमुलगु नवियु चिरकालमुनुंडि युन्नवियु नगु क्रिमीरोगमुलनु हरिंपఁजेयुनु. एलुकचॆविनूर आकुलनु नूरी पिंडिलो कलिपि रॊट्टॆगा चेसिकॊनि तिनवलयुनु. तरुवात गंजिनी त्रागवलयुनु. इय्यदि क्रिमुलनु हरिंचुनु. मोदुगआकुलनु नू्रिकॊनि तेनेतो कलिपि सेविंपवलयुनु. लेकुन्न वानिगिंजलतो चेसिन कल्कमुनु मज्जिगतो चेर्चिकॊनि त्रागिननु जंतुवुलु नशंचुनु. लेकपायिन सुरसादिगणमुलॊ चॆप्पఁबडिन यौषधमुलनु अयननु अन्नि विधमुल नुपयोगिंपवलयुनु. वायुविडंगमुलु सैंधवलवणमु यवक्षारमु कांपिल्लकमनुद्रव्यमु करक...