चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

ఆంధ్ర తాత్పర్యసహితము. 129

కాయ వీటినిసమభాగముగా మజ్జిగతో నూరి త్రాగినను అన్నివిధములగు జంతువులును (అనఁగా నులిపురుగులు మున్నగునవి) నశించిపోవును.

విడంగఘృతము.

శ్లో. విడంగపిప్పలీమూల శిగ్రుభి ర్మరిచేన వా. 7.
తక్రసిద్ధా యవాగూ స్స్యా త్క్రిమిఘ్నీ సుసువర్చికా,
పీతం బింబీఘృతం హంతి పక్వ మాశయగా న్క్రిమీన్. 8.
త్రిఫలా త్రివృతా దంతీ వచా కాంపిల్లకం తథా,
సిద్ధ మేభి ర్గవాం మూత్రే సర్పిః క్రిమినాశనమ్. 9.
త్రిఫలాయా స్త్రయః ప్రస్థా విడంగ ప్రస్థ ఏవ చ,
ద్విపలం దశమూలస్య చ లాభత స్సముపానయేత్. 10.
పాదశేషే జలద్రోణే శృతే సర్పి ర్విపాచయేత్,
ప్రస్థోన్మితం సింధుయుతం తత్పలం క్రిమినాశనమ్. 11.
విడంగఘృత మేత చ్చ లేహ్యం శర్కరయా సహ,
సర్వా న్క్రిమీ న్ప్రణుదతి వజ్రం ముక్త మివాసురాన్. 12.
రసేంద్రేణ సమాయుక్తో రసో ధత్తూరపత్రజః,
తాంబూలపత్రజో వాపి లేపో యూకవినాశ నః. 13.
సవిడంగగంధకశిలాసిద్ధం సురిభీజలేన కటుతైలమ్,
ఆజన్మ నయతి నాశం లిక్షాసహితా స్తు యూకా శ్చ. 14.

వాయువిడంగములు మోడి పెద్దములకవిత్తులు మిరియములు సజ్జక్షారము వీటితోటిగాని మజ్జిగతోగాని సిద్ధముచేయఁబడిన గంజి, జంతువాతమును దూరముగా పారంద్రోలును. త్రిఫలములు తెల్లతెగడ దంతివెల వస కాంపిల్లక మను ద్రవ్యము వీటితోను గోమూత్రముతోను సిద్ధముజేయఁబడిన నేయి జంతువాతమును హరించును. మూడు ప్రస్థములు త్రిఫలములు, వాయువిడంగము లొక ప్రస్థము. [ప్రస్థమనగా 21 పలములు] రెండుపలములు దశమూలములు తీసికొని పక్వము చేయవలయును. ద్రోణపరిమాణము జలములో పక్వముచేసి నాలుగువపాలు నీరు మిగిలియుండఁగా పదియారుపలముల నేతిని చేర్చి కాచవలయును. తరువాత నందు సైంధవలవణమును చేర్చి నాలుగుతులములుత్రాగినయెడల జంతువులు హరించిపోవును. ఇయ్యది వాయువిడంగఘృత మనంబడును. దీనిని చక్కరతో సేవింపవలయును. అన్ని విధము లగు కృముల నిది పోగొట్టును. ఇంద్రునివజ్రము అసురుల జంపినట్లు కృముల నశింపచేయును. నల్లఉమ్మెత్త ఆకుల రసములో పాదరసమును కలిపికాని, తాంబూలపత్రముల రసములో పాదరసమును కలిపిగాని పూసినయెడలను (కృములు) జంతువులు నశించి పోవును. వాయువిడంగములు, గంధకము, మణిశిల, గోమూత్రము వీటితో సిద్ధముచేయఁబడిన ఆవనూనెను రుద్దినయెడల బ్రదికియున్నంతవరకు కృములు మఱి పుట్టక యుండునట్లు చేయును.

ఇట్లు చక్రదత్తయందు క్రిమిరోగాధికార ప్రకరణము ముగిసెను.

---

17