चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 160, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें१४० चक्रदत्त—९. रक्तपित्ताधिकारमु।
या पूर्वा मधोगमे, वमनं मदनोन्मिश्रैर्मन्थस्सक्षौद्रशर्करः। ७।
शालिषष्टिकनीवारकोरदूषप्रशातिकाः, श्यामाकाश्च प्रियंगुश्च भोजनं रक्तपित्तिनाम्। ८।
मसूरमुद्गचणकाः समुद्गाश्चाढकीफलाः, प्रशस्ता स्सूपयूषार्थं कल्पिता रक्तपित्तिनाम्। ९।
शाकं पटोलवेत्राग्रतंडुलीयादिकं हितम्, मांसं लावकपोतादिशशैणहरिणादिजम्। १०।
विना शुंठीं षडंगेनसिद्धं तोयं च दापयेत्, क्षीणमांसबलं बालंवृद्धं शोषानुबंधिनम्। ११।
अवम्य मविरेच्यं च स्तंभनैस्समुपाचरेत्, वृषपत्राणि निष्पीड्य रसं समधुशर्करं। १२।
पिबेत्तेनशमःयाति रक्तपित्तंसुदारुणं, अटरूषकनिर्यूहे प्रियंगुम्मृत्तिकांजने। १३।
विनीय लोध्रं सक्षौद्रंरक्तपित्तहरंपिबेत्। वासाकषायोत्पलमृत्प्रियंगुपद्माक्षनांभोरुहकेसराणि, पीत्वा सीताक्षौद्रयुतानि हन्युःपित्तास्रजोद्वेग मुदीर्णमाशु। १४।
तालीसचूर्णयुक्तः पेयः क्षौद्रेण वासकस्वरसः, कफवातपित्ततमक श्वास स्वरभेद रक्तपित्तहरः। १५।
आटरूषक मृद्वीकापथ्याक्वाथ स्सशर्करः, क्षौद्राढ्यः कसनःश्वासरक्तपित्तनिबर्हणः। १६।
तासायां विद्यमानायां माशायां जीवितस्य च, रक्तपित्ती क्षयी कासी किमर्थ मवसीदति। १७।
समातीकः फल्गु फलोद्भवा वा पीतो रसश्शोणित माशु हंति, मदयंत्यंघ्रिजः क्वाथ स्तद्व त्समधुशर्करः। १८।
अतसीकुसुमसुसंगापतारोहत्वगंभसा पीता, प्रशमयति रक्तपित्तं यदि भुङ्क्ते मुद्गयूषेण। १९।
तेल्ल तेगड त्रिफलमुलु नल्लतेगड पिप्पळ्लु चक्केर तेने वीटितो सिद्धमु चेयंबडिन कुसुमुलु लेक मोदुकमुलु सन्निपातमुलनु पैकेगंब्राकेडि रक्तपित्तमुलनु ज्वरमुलनु नशिंपंजेयुनु। अधोगतमगु रक्तपित्तमु विषयमुन मॊट्ट मॊदट शालिपर्ण्यादुलचेति सिद्धमु चेयंबडिन पेयनुगानि मंगकायचूर्णमु तेने कंडचक्केर वीटियॊक्क मंथमुनुगानि त्रागिंचि वमनमु चेयिंपवलयुनु। शालिधान्यमु षष्टिकधान्यमु अनगा आरुवदिरोजुलकु पंडु धान्यमु नीवारधान्यमु अट्लु प्रशातिकमनुधान्यमु चेमलु, कॊऱ्ऱलु मॊदलगु धान्य...