चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 162, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ें१४२ चक्रदत्त—९. रक्तपित्ताधिकारमु.
मुस्ता शाखोट त्वग्रस बिन्दुद्वितययुग्द्विगुणित्याज्यः, भूनिम्ब कल्कऊर्ध्वगपित्तास्रश्वासकास हानिकरः. २४. खदिरस्य प्रियंगूनां कोविदारस्य शाल्मले, पुष्पचूर्णं तु मधुना लीढ्वा चारोग्यमश्नुते. २५. अभया मधुसंयुक्ता पाचनी दीपनी मता, श्लेष्माणं रक्तपित्तं च हन्ति शूलातिसारनुत्. २६. वासकस्वरसे पथ्या सप्तधा परिभाविता, कृष्णा वा मधुना लीढा रक्तपित्तं द्रुतं जयेत्. २७. भावनायां द्रवो देयः सम्यगार्द्रत्वकारकः.
नानाविधमुलैन कषायमुलचेतनु योगमुलचेतनु अग्निदीपनविषयमुलो कफमुकट्टि ओकवेळ रक्तपित्तमु शांतिनोंदकयुंडेनेनि अप्पुडुRowनु वात मधिकमुगानुंडु रक्तपित्तमुनकुनु पालनु द्रागिंपवलयुनु. मेकपालुगानि आउपालुगानितॆच्चि अंदैदुरॆट्ल नीरुकलिपि कागఁबॆट्टि दिंचि कोंडचक्केर तेनेनुकलिपि अभ्यासमु चेसिकोनि त्रागवलयुनु. लेकपायिन पंचमूलमुलतो पक्वमु चेयंबडिन पालनैननु त्रागवलयुनु. द्राक्षचेतఁगानि कोलपोन्न मुय्याकुपोन्न कारुमिनुमु कारुपॆसलु मुन्नगुवानिचेतఁगानि यष्टिमधुकमुलचेतఁगानि एनुगुपल्लेरु पिल्लीपीचर वीटितोఁगानि पक्वमुचेयఁबडिन पालु रक्तपित्तमुनु हरिंचुनु. चक्कगा पंडिन मेडिपंडु गुम्मुडु करककाय खर्जूरपुपंडु द्राक्ष वीटिनि वेरुवेरुगा तेनेलो कलिपिकोनि भक्षिंचिनयॆडल रक्तपित्तमु नशिंचुनु. तुंगमुस्तलु लेतबल्सेंक रसमु रॆंडुरॆंडु बिंदुवुलनु चेर्चुकोनि रॆंडिंतलु नेतिनि नेलवेमु कल्कमुनु कलिपि तिनिनयॆडल ऊर्ध्वमु प्रसरिंचु रक्तपित्तमुलु दग्गु श्वास इय्यवि नाशनमु नोंदुनु. चंद्रपुवुलु प्रेंखणपुपूवुलु कांचनपुपूवुलु बूरुगपूवुलु पोडि चेसि दीनिनि तेनेतो कलिपि भक्षिंचिनयॆडल नारोग्यमुनु पोंदगलఁडु. तेनेतो कलिपिन करककाय पाचनमुनु दीपनमुनु कलिगिंचुनदि कफमु रक्तपित्तमु शूल अतिसारमु वीनिनि पोఁगोट्टुनु. अड्डसरपु रसमुनंदु एडुमार्लु भावनकट्टఁबडिन करक कायगानि तेनेतो कलिसिन पिप्पळ्ळुगानि रक्तपित्तमु नतिशीघ्रमुगा नशिंपఁजेयुनु. भावन चेयुनप्पुडु चक्कगा तडुपगलिगिनट्टि रसमुनु वेयवलयुनु.
—• एलादिगुटिकलु. •—
श्लो. एलापत्रत्वचो रार्था पिप्पल्यर्धपलं तथा. २८. सितामधुक खर्जूर मृद्वीका श्चपलोन्मिताः, संचूर्ण्य मधुना युक्ता गुटिकाः कारयेद्भिषक्. २९. अक्षमात्रांतत श्चैकां भक्षये च्च दिनेदिने,