चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

166 చక్రదత్త — ౧౦. రాజయక్ష్మాధికారము.

బలాద్యఘృతము.

శ్లో. బలాశ్వదంష్ట్రా బృహతీ కలశీ ధావనీ స్థిరాం, నింబం పర్పటకం ముస్తం త్రాయమాణాం దురాలభాం. 81.
కృత్వా కషాయం పేష్యాద్ధం దద్యా త్త్వామలకీం శఠీం, ద్రాక్షాం పుష్కరమూలం చ మేదా మామలకాని చ. 82.
ఘృతం పయశ్చ తత్సిద్ధం సర్పి ర్జ్వరహరం పరం, క్షయకాసప్రశమనం శిరఃపార్శ్వరుజాపహం. 83.
చరకోదిత వాసాద్యఘృతానంతర ముక్తిః, వదంతీ హ ఘృతా త్క్వాథం పయశ్చ ద్విగుణం పృథక్. 84.

ముత్తువపులగము, పల్లేరు, పెద్దములక, కొలపొన్న, నక్కతోకపొన్న, ముయ్యాకుపొన్న, వాకుడు, రేలచెక్క, పర్పాటకము, తుంగముస్తెలు, కలుగ్రానుగ, చిన్నదూలగొండి వీటిని కషాయమును బెట్టికొని ఉసిరిక, కచోరము, ద్రాక్ష, పుష్కరమూలము, మేద, ఉసిరిక కాయలు, నేయి, పాలు చేర్చి పక్వము చేయవలయును. ఇట్లు సిద్ధము చేసిన ఘృతము జ్వరములను పోఁగొట్టును. క్షయ దగ్గులను తగ్గించును. తలనొప్పి పార్శ్వపునొప్పి వీని నపహరించును. ఇయ్యది చరకఋషిచే చెప్పఁబడిన వాసాద్యఘృతము తరువాత చెప్పుటచేత కొందఱు నేతికంటెను కషాయమును పాలును రెండురెట్లుగా తీసికొనవలయు నని చెప్పెదరు.

---

చందనాద్యతైలము.

శ్లో. చందనాంబునఖం వాప్యం యష్టీశైలేయపద్మకం, మంజిష్ఠా సరలం దారు శశ్యేలాపూతికేసరం. 85.
పత్రం తైలం మృగామాంసీ తక్కోలం వనితాంబుదం, హరిద్రే శారివే తిక్తా లవంగాగురుకుంకుమం. 86.
త్వగ్రేణునలికా చైభి స్తైలం మస్తు చతుర్గుణం, లాక్షారససమం సిద్ధం గ్రహఘ్నం బలవర్ణకృత్. 87.
అపస్మారజ్వరోన్మాద కృత్యాలక్ష్మీవినాశనం, ఆయుఃపుష్టికరం చైవ వశీకరణ ముత్తమం. 88.

మంచిగంధము కురు వేరు నఖమను గంధద్రవ్యము కోష్ఠు యష్టిమధుకము అడవిసదాప నెమలి అడుగుచెట్టు కమలముమంజిష్ఠము సరళ దేవదారురసము దేవదారుదళము కచ్చూరము విలగలు జవ్వాజి కస్తూరి నాగ కేసరములు శిలాజిత్తు జాపత్రిమురయనుగంధద్రవ్యము జటామాంసితక్కోలపు చెట్టుపసపు మ్రానిపసపు సుగంధిపాల వేళ్ళు కటుకరోహిణి లవంగములు అగురు కుంకుమపూవు లవంగపుపట్ట రేణుక గింజలు నలిక వీటితోటి జేయఁబడినకషాయములో తైలముకంటె నాల్గు రెట్లధికముగా పెరుగుపై నీరు ఇంతేప్రమాణముగా