भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 188, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 188

169 आन्ध्रतात्पर्यसहितमु.

शोंठि; लेहमु मुन्नगुनविनि.

श्लो. चूर्णिता विश्वदुःस्पर्शा शृङ्गी द्राक्षा शठीसिताः, लीढ्वा तैलेन वातोत्थं कासं जयति दारुणम्. 6.

भार्गी द्राक्षा शठी शृङ्गी पिप्पलीविश्वभेषजैः, गुडतैलयुतो लेहः हितो मारुतकासिनाम्. 7.

पित्तकासे तనుకफे त्रिवृतां मधुरैर्युताम्, दद्याद्घनकफे तिक्तैर्विरेकार्थं युतां भिषक्. 8.

मधुरै र्जाङ्गलरसैः श्यामाकयवकोद्रवाः, मुद्गादियूषैः शाकै श्च तिक्तकै र्मात्रया हिताः. 9.

बला द्विबृहती वासा द्राक्षाभिः क्वथितं जलम्, पित्तकासापहं पेयं शर्करामधुयोजितम्. 10.

शरादिपञ्चमूलस्य पिप्पलीद्राक्षयो स्तथा, कषायेण शृतं क्षीरं पिबेत्समधुशर्करम्.

काकोली बृहती मेदा युग्मै स्सवृषनागरैः, पित्तकासे रसक्षीरयूषां श्च प्युपकल्पयेत्. 12.

द्राक्षामलकखर्जूरं पिप्पलीमरिचान्वितम्, पित्तकासापहं ह्येत ल्लिह्या न्मधुकसर्पिषा. 13.

खर्जूर पिप्पली द्राक्षा सितालाजा स्समांशिकाः, मधुसर्पिर्युतो लेहः पित्तकासहरः परः. 14.

शठी पौष्करबृहती शर्कराविश्वभेषजम्, पिष्ट्वा रसं पिबे त्पूतं सघृतं पित्तकासनुत्. 15.

मधुना पद्मबीजानां चूर्णं पैत्तिककासनुत्, बलिनं वमनेनादौ शीलितं कफकासिनम्. 16.

यवान्नैः कटुरूक्षोष्णैः कफघ्नैः कफहृच्च यैः प्युपचरेत्, पिप्पली क्षारकै र्यूषैः कालत्थै र्मूलकस्य च. 17.

लघ्वा न्यन्नानि भुञ्जीत रसै श्चापि कटुकान्वितैः.


शोंठि, यवक्षारमु, अतिवस, द्राक्ष, कच्चूरमु, कलकंड वीट्लनु तैलमुतो लेहमुनुगा चेसि भक्षिंचिन मिगुल भयंकर मैनदैननु वातमुचेఁ बुट्टेडु दग्गु नशिंचुनु. गंटुभारंगि द्राक्ष कच्चूरमु कर्टाटकशृंगि पिप्पळ्लु शोंठि बेल्लमु तैलमु वीटिनि लेहमुनु चेसिकोनि भक्षिंचिन दग्गुगलवारिकि हितकर मगुनु. पैत्यसंबंधमु लगु दग्गुल विषयमुननु कोद्दिगा कफमु पडुवानियंदुनु तीपिपदार्थमुलतो कलिपि तेल्लतेगड नीयवलयुनु. कफमु जास्तिगा वच्चुचुन्न यॆडल कटुपदार्थमुलतोఁगलिपि तेल्लतेगडनु विरेचनमु लगुटकोఱकु इय्यवलयुनु. मधुरमु लगु पदार्थमुलु अडविजंतुवुल मांसरसमु वीटितो कूडनु, चामलु यवलु कॊऱ्रलु మొదలगुवानि नाहारमुगा नेर्पఱुपवलॆनु. मఱियुनु

22