भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 189, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 189

170 चक्रदत्त — ११. कासरोगाधिकारमु.

पेसर (गञ्जि) कट्टुनु चेदुकूरलुनु हितकरमु लगुनु. मुत्तुवुलगमु, चिन्नमुलक, पेद्दमुलक, द्राक्ष, वीटितो कषायमु पेट्टिन नीरु पैत्यरोगमुलनु दग्गुलनु पोगोट्टुनु. इन्दु तेने कलकण्डयुनु चेर्चिकोनवलयुनु. काकिवेण्ड्रु मोदलगु पञ्चमूलमुलयोक्कयु द्राक्षयोक्कयु कषायमुचेत काचिनपालु तेने चक्केरनु कलिपिकोनि त्रागवलयुनु. काकोलि चिन्नमुलक मेद महामेद अड्डसरमु शोंठि द्राक्ष वीटितो काचिन कषायोदकमुलो चक्केर तेनेनु कलिपिकोनि त्रागिनयेडल पित्तसम्बन्धमु लगु दग्गुलु नशिञ्चुनु. द्राक्ष उसिरिक खर्जूरफलमु पिप्पळ्लु मिरियमुलु वीटिनि चूर्णमुनुचेसिfileTEन्दु तेनेनु नेतिनि कलिपिकोनि सेविञ्चिन पैत्यपुदग्गुलु तग्गुनु. खर्जूरमु, लेक पिप्पळ्लु, द्राक्ष, कलकण्ड, एलालु वीटिनि समानभागमुलनुचेर्चि तेनेलोनु नेतिलोनुकलिपिकोनि सेविञ्चिनयेडल पित्तसम्बन्धमुलगु दग्गुलनु तग्गिञ्चुनु. कम्मारमु करुवेरु नेलमुलक कलकण्ड शोंठि वीटिरसमुनु तीसि वडियकट्टि दानिलो नेतिनि कलिपिकोनि त्रागिन पित्तकासमुलु तोलगिचनुను. तामरगिञ्जल चूर्णमुलो तेनेनु कलिपि सेविञ्चिन पित्तसम्बन्धमुलगु दग्गुलनु पाఱन्दोलुनु. कफसम्बन्ध मगु दग्गुल रोगि बलमुगलवाँडै युण्डिनयेडल मोदल नतनिकि वमनमुनु चेयिम्पवलयुनु. कोञ्चेमु चेदुगानु वेच्चगानु नुन्नट्टि अन्नमुनु कफनाशकमुलगु वस्तुवुलनु भुजिम्प नीयवलयुनु. पिप्पळ्लु, क्षारपदार्थमुलु, उलवलु, दुम्पलु वीटितो चेयँबडिन गञ्जितोँगानि, कटुवुगल रसमुलतोँगानि तेलिकयगु नन्नमुलनु भुजिम्पवलयुनु.

पैश्लोकमु तरुवात कोन्निटिलो नी क्रिन्दि श्लोकमु गलदु. श्लो. पञ्चकोलैश्शृतन्तीक्षीरं कफघ्नंलघुशस्यते, श्वासकासज्वरहरं बलवर्णाग्नि वर्धनम्.

पुष्करमूलादि क्वाथमु.

श्लो. पौष्करं कट्फलं भार्गी विश्वपिप्पलसाधितम्. 18 पिबेत्क्वाथं कफोद्रेके कासे श्वासे च हृद्ग्रहे, स्वरसं शृङ्गबेरस्य माक्षीकेण समन्वितम् 19. पाययेच्छ्वासकासघ्नं प्रतिश्यायकफापहम्, मुद्गामलाभ्यां यवदाडिमाभ्यां कर्कन्धुना मूलकशुण्ठकेन. 20. शठिकणाभ्यां च कुलत्थकेन यूषो नवाङ्गः कफरोगहन्ता, पार्श्वशूले ज्वरे श्वासे कासे श्लेष्मसमुद्भवे. 21. पिप्पलीचूर्णसंयुक्तं दशमूलीजलं पिबेत्,