भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 215, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 215

196 चक्रदत्त—१६. तृष्णाधिकारमु.

प्रसवोदकेन. 8. सजीरकान्त्र्यर्द्रिक शृङ्गबेर सौवर्चला न्वर्धज लाप्लुतानि, मद्या नि हृद्यानि च गन्धवन्ति पीतानि सद्य श्शम यन्ति तृष्णाम्. 9. क्षयोत्थितां रुग्विनिवारणेन जये द्रसाना मसृज श्च पानैः, क्षयोत्थितां क्षीरजलं निहन्यात् मांसो दकं वाथ मधूदकं वा. 10. गुर्व्यन्नजा मुल्लिखनै र्जयेत्तु क्षु द्बाध्यते सर्वकृतां च तृष्णां, लाजोदकं मधुयुतं शीतं गुडविमर्दितम्, काश्मर्यशर्करायुक्तं पिबे त्कष्णार्दितो नरः. 11.

पित्तजनित मगु तृष्णयन्दु पंडिन मेडिपंडुरसमु गानि दानि कषाय मुगानि शारिवादिगणपतितमु लगु नौषधमुलतो जेयఁबडिन कषायमुगानि हित कर मगुनु. वातपित्तज मगु तृष्णयन्दु जीवनीलगणोक्तमु लगु नौषधुलचे काఁचबडिन पालतो सिद्धमुचेयఁबडिन नेयि युत्तममु. अल्ले द्राक्ष चंदनमु खर्जूरमु वट्टिवेळ्ळु वीटिकषायमुन तेनेनु जेर्चि सेविंचिन हितमगुनु. शारिवादि गणमु, तृणादिपंचमूलमुलु उत्पलादिगणमु लेक मधुरगणमु मधूकपु ष्पादिगणमु ननु वीटिचेत सिद्धमुचेयఁबडिन कषायमु हितमुఁ गलिगिंचुनु. मारेडुचेक्क अड्डसरमु आरेपुव्वु पिप्पळ्ळु मोडि चव्यमु चित्रमूलमु शोंठि दर्भ वीटिकषायमुगानि, वेपचिगुळ्ल कषायमुतो वांतिचेसिकोनुट गानि हितकर मगुनु. जीलकऱ्ऱ पिप्पळ्ळु अल्लमु शोंठि सौवर्चलवणमु वीटिनि कोलఁ दिनीटिलो वैचि कषायमुఁजेसि त्रागिननु, सुगंधमुलुनु मनोहरमुलगु मद्यमुल नुपयोगिंचिननु तृष्णनु पोఁगोट्टुनु. क्षयजनित मगु दप्पिनि रोगनिवारणचेसि मांसरसमु रक्तमुनु पेंचि जयिंचुनु. पालुगलिगिन नीरुगानि मांसरसमुगा नि लेक तेनेपै तेटगानि क्षय तृष्णलनु हरिंचुनु. बेल्लपुपाकमुनु नेलगु म्मुडुदुंपलो चक्केरकलिपि कोनि तृषितुఁडु त्राఁगवलॆनु.

❧ छर्दितृष्णलकु चिकित्स. ❧

श्लो. अतिरूक्षदुर्बलानां तर्षं शमये न्नृणां मिषांशु पयः, छागो वा घृतभृष्टः शीतो मधुरो रसो हृद्यः. 12. आम्रजम्बू कषायं वा पिबे न्नाळीकसंयुक्तम्, छर्दिं सर्व्वां प्रणुदति तृष्णां चै वापकर्षति. 13. वटशृंगसितालोध्रदाडिमं मधुकं मधु, पिबे त्तंडुलतोयेन छर्दितृष्णानिवारणम्. 14. गो...