चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

218 చక్రదత్త—౨౧. అపస్మారాధికారము.

దగ్గును శ్వాసను తొలఁగించును. వీర్యమును ఆ ద్రవమును శుద్ధము చేయును. దీనియందు నెయ్యి చేయవలసిన క్రమము, కషాయములు చేయురీతి చైతసఘృతములోవలెనే.

కూష్మాండకఘృతము.

శ్లో. కూష్మాండకరసే సర్పిః అష్టాదశగుణే పచేత్, యష్ట్యాహ్వకల్కం తత్పానం అపస్మారవినాశనమ్. 30.

పదునెనిమిదిరెట్లు గుమ్మడిరసములో యష్టిమధుకకల్కమును కలిపి నేతిని సిద్ధము చేయవలయును. దీనిని సేవించినచో అపస్మారములు నశించును.

బ్రాహ్మీఘృతము.

శ్లో. బ్రాహ్మీరసే వచా కుష్ఠ శంఖపుష్పీభి రేవచ, పురాణం మేధ్య మున్మాదగ్రహాపస్మారను ద్ఘృతమ్. 31.

మండూకబ్రాహ్మీరసములో వస కోష్ఠు యెర్ర శిబినిక వీటికల్కమును వేసి మిక్కిలి ప్రాచీనమైన నేతిని చేర్చి పక్వము చేయవలయును. ఇది బుద్ధిని నిర్మలముగాఁజేయును. పిచ్చి గ్రహదోషము అపస్మారము వీటిని పోఁగొట్టును.

పలంకషాద్యతైలము.

శ్లో. పలంకషా వచా పథ్యా వృశ్చికాల్యర్కసర్షపైః, జటిలాపూతనా కేశీ లాంగలీహింగుచోరకైః. 32. లశునాతిరసా చిత్రాకుష్ఠైర్ద్విట్ఛకృతీణామ్, మాంసినింబార్థాలాభం బస్తమూత్రే చతుర్గుణే. 33. సిద్ధమభ్యంజనే తైల మపస్మారవినాశనమ్.

లక్క, వస, కరక్కాయలు, యెర్రగలిజేరు, జిల్లేడుఆకులు, ఆవాలు, జటామాంసి, కొలవస, ఇంగువ, సుయ్యాకుపొన్న, పురలగడ్డ, చాగఫలము, చిత్రమూలము, చెంగల్వకోష్ఠు, పక్షులరెట్టలు వీటితో దొరికినంతవరకు నాలుగురెట్ల మేకమూత్రములో తైలమును చేర్చి సిద్ధముచేయవలయును. దీనిని అంటుకున్నయెడల అపస్మారములు నశించును.

తలంటులు.

శ్లో. అభ్యంగ స్సార్షపం తైలం బస్తమూత్ర చతుర్గుణే, సిద్ధం స్యాద్గోశకృన్మూత్రైః పానోత్సాదన మేవ చ. 34.

నాలుగుపాళ్ల మేకమూత్రములో ఆవుపేడను, ఆవుపంచితమును కలిపి దానియందు పక్వము చేయఁబడిన ఆవనూనెను అంటుకొనినయెడల మేలు గలిగించును.

ఇట్లు చక్రదత్తయందు అపస్మారాధికార ప్రకరణము ముగిసెను.