भारतकोश
चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Chakradatta Hindi

महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा

स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)

DevanagariHindipublished674 पृष्ठ

पृष्ठ 238, कुल 674 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 238

२२. वातव्याध्यधिकारमु.

❧ वातव्याधिलो सामान्योपायमु. ❧

श्लो.
स्वाद्यम्ललवणै स्स्निग्धै राहार्वातरोणिः, अभ्यंगस्नेह वस्त्याद्यै स्सर्वा ने वोपपादयेत् । १ ।
विशेषतस्तु कोष्ठस्थे वाते क्षारं पिबे न्नरः, आमाशयस्थे शुद्धस्य यथा दोषहरी क्रिया । २ ।
आमाशयगते वाते छर्दिताय यथाक्रमं, देय षड्धारणा योग स्सप्तरात्रं सुखाम्बुना । ३ ।
चित्र केंद्रयवाः पाठा कटुकातिविषाभयाः, महाव्याधिप्रशमनो योग षड्धारण स्मृतः । ४ ।
पलदशमांशो धरणं, योगोयं सौश्रुतस्तस्य, माषेण पंचगुंजक मानेन प्रत्यहं. सुयुग्ज्ञेयः ।

टीका:
मधुरमु आम्लमु उप्पु गलिगि चिक्कगा नुंडु आहारपदार्थमुल निच्चियुनु, अभ्यंगनस्नानमु तैलवस्तुलु मुन्नगुवानिचेतनु वातरोगुलकु चिकित्स चेयवलयुनु. कोष्ठमुन वातमु चेरिनयॊडल विशेषमुगा मनुष्युंडु यवक्षारसार्दामुलनु चेर्चि त्रागवलयुनु. आमाशयमुनंदु वात मुंडिनयॊडल प्रवृत्तुलु मुन्नगुवानि द्वारा शुद्धुनिगा नॊनर्चि दोषमुनु बॊगॊट्टु क्रियल नाचरिंपवलयुनु. आमाशयमुलो चेरियुन्न वातमुनंदु मॊदल रोगिकि छर्दिनि चेयिंचि क्रममु ननुसरिंचि षड्धारणयोगमुनु नुलिवेच्चनगु नीतितो चेर्चि एडु रात्रुलवरकु इच्चुचुंडवलयुनु. चित्रमूलमु, कोडिसेपालवित्तुलु, अगुरु, शोंठि, कटुकरोहिणि, अतिवस, करक्कायलु अनु नीयोगमे षड्धारणयोगमनि चॆप्पंबडुनु. इय्यदि गोप्पव्याधुलनु शमिंपजेयुनु. पलमुलो पदियवभागमु धरण मनंबडुनु. इय्यदि सुश्रुतमतानुसारमगु मानमु. मुप्पदिरॆंडु गुरिगिंजलयॆत्तु चॊ॥ प्रतिदिनमुनु इच्चुचुंडवलयुनु.


❧ स्नेहन विरेचनमुलु, वस्तिशोधनादुलु. ❧

श्लो.
पक्वाशयगते वाते हितं स्नेहाविरेचनम्, वस्तयः शोधनीयाश्च प्राशाश्च लवणोत्तराः । ६ ।
स्नुहीलवणवार्ताकु स्नेहं श्चन्ने घुटे दहेत्, गोमयैः स्नेहलनणं तत्परं वातना...