चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)

आन्ध्रతాత్పర్యసహితము. - 269

ముల నేతిలో వైచి కలియఁబెట్టి లవంగపుపట్ట ఏలకులు జాపత్రి వీటినొక్కొక్క పల ముచొ॥ కలిపి జఠరాగ్ని ననుసరించి భుజింపవలయును. ఇది వాతరక్తము కుష్ఠు క్షయ కృశించుట రక్తపిత్తజనితములగు రోగములు వాతరోగములు పిత్తరోగములు కఫరోగ ములు ఇతర రోగములు వీటినిపోఁగొట్టును. మనుజుని ముసలితనమును తలనెంపును లేని వానినిగా జేయును. ఇయ్యది యోగసారామృతమను పేరుగలది. ఈగుగ్గులుము లక్ష్మిని కాంతిని పెంపొందించును. దీనిని సేవించునప్పుడు పగలుపరుండుట సెగసుకొంచుండుట కసరతుచేయుట మైథునముచేయుట చేదు వేడి బరువు పులుపు గలపదార్థములను తినుట వీటిని వర్జింపవలెను.

ఇట్లు చక్రదత్తయందు వాతరక్తాధికారప్రకరణము ముగిసెను.

---

२४. ऊरुस्तम्भाधिकारमु (ఊరుస్తంభాధికారము)

ఊరుస్తంభమునందు సామాన్యోపాయములు.

श्लो. श्लेष्मणः क्षपणं यत्स्यान्न च मारुतकोपनम्, तत्स-
र्वं सर्वदा कार्यमूरुस्तम्भस्य भेषजम् ॥ १ ॥

तस्य न स्नेहनं कार्यं न वस्तिर्न च रेचनम्, सर्वोरूशः क्रमः कार्यस्तत्रादौ
कफनाशनः ॥ २ ॥

पश्चाद्वातविनाशाय कृत्स्नः कार्यः क्रियाक्र-
मः, शिलाजतुं गुग्गुलुं वा पिप्पली मथ नागरम् ॥ ३ ॥

ऊरुस्तम्भे पिबेन्मूत्रैर्दशमूलीरसेन वा, भल्लातकामृताशुंठी दारु पथ्या
पुनर्नवाः ॥ ४ ॥

पञ्चमूलीद्वयोन्मिश्रा ऊरुस्तम्भनिबर्हणाः, पिप्प-
लीपिप्पलीमूल भल्लातक्वाथ एव वा ॥ ५ ॥

कल्को वा समधुर्देयः ऊरुस्तम्भविनाशनः, त्रिफलां चव्य कटुक ग्रन्थिकं मधुना लिहे-
त् ॥ ६ ॥

ऊरुस्तम्भविनाशिवाय पुरं मूत्रेण वा पिबेत्, लिह्याद्वा
त्रिफलाचूर्णं क्षौद्रेण कटुकान्वितम् ॥ ७ ॥

सुखाम्बुना पिबेद्वापि चूर्णं षड्धरणं नरः, पिप्पलीवर्धमानं वा माक्षिकेण गुडेन वा ॥ ८ ॥

ऊरुस्तम्भे प्रशंसन्ति गण्डीरारिष्टमेव वा, चव्याभयाग्निदा-
रूणां समधुस्सर्वदूरुसङ्ग्रहे ॥ ९ ॥ कल्को दिहेच्च मू...